SEAMUS HEANEY
NOBEL VĂN CHƯƠNG 1995

Phạm Việt Cường

 

 
 

 

 

 

 

Heaney thường được xem như nhà thơ Ái Nhĩ Lan lớn nhất sau William Butler Yeats. Trong các tác phẩm của mình, Heaney thường đề cập đến vai trò và trách nhiệm của nhà thơ trong xã hội, mô tả việc khám phá chính bản thân và sự phát triển tinh thần của mình. Ông cũng quan tâm đến những vấn đề văn hóa chính trị liên hệ đến lịch sử Ái Nhĩ Lan. Đặc điểm chính trong thơ ông là ngôn ngữ gợi cảm, xử dụng ẩn dụ chứa nhiều đặc tính và bàng bạc những hình ảnh thôn dã. Ngoài làm thơ, Heaney còn viết phê bình, tiểu luận và dịch thuật.

Seamus Heaney sinh ngày 13-4-1939 trong một gia đình theo đạo Công giáo ở vùng nông thôn Mossbawn, hạt Derry, thuộc miền Bắc Ái Nhĩ Lan. Gia đình ông sống trong một nông trại rộng 50 mẫu tây. Có lần ông đã mô tả mình như một người đã thoát ra từ một đời sống chôn vùi, giấu kín để đi vào lãnh vực giáo dục. Năm 11 tuổi, ông rời nông trại gia đình vì nhận được học bổng để theo học trường Saint Columb's College ở Londonderry, Bắc Ái Nhĩ Lan. Năm 1957, ông vào học trường Queen's University ở Belfast. Chính tại đây ông bắt đầu làm quen với văn học Ái Nhĩ Lan, Anh và Mỹ. Đặc biệt sự phản ảnh đậm nét bối cảnh địa phương trong thơ ca của các thi sĩ đương thời như Ted Hughes, Patrick Kavanagh và Robert Frost đã ảnh hưởng ông rất mạnh mẽ. Từ các thi sĩ này, ông cảm thấy tin cậy hơn vào những cảm xúc xuất phát từ kỷ niệm ấu thời của mình ở hạt Derry, nơi mà trước đó ông cho rằng quá cổ xưa và mờ nhạt. Trong khi theo học đại học, ông có đăng thơ trong tạp chí văn chương của trường với bút hiệu Incertus.

Sau khi tốt nghiệp thủ khoa danh dự về môn ngôn ngữ và văn chương Anh. Ông dạy trung học rồi sau đó trở lại làm giáo sư thỉnh giảng tại đại học Queen's College. Lúc bấy giờ ông đã trở thành một khuôn mặt nổi bật với tác phẩm Death of a Naturalist, tập thơ đầu tay của ông in năm 1966, đã đoạt các giải Geoffrey Faber Award, Gregory Award và Somerset Maugham Award. Là một người Công giáo sống ở Belfast khi cuộc nội chiến giữa người Tin Lành và Công giáo bùng nổ vào năm 1969, Heaney rất quan tâm đến những xáo trộn chính trị xã hội và ông bắt đầu đề cập đến những cuộc bạo động này trong thơ. Trong hai năm 1971-72, ông được mời dạy ở đại học Berkeley, Hoa Kỳ. Năm 1972, Heaney di chuyển từ Belfast đến sống ở vùng nông thôn Glanmore, ngoại vi thủ đô Dublin. Ông dành toàn thời giờ cho việc sáng tác những bài thơ về thôn dã và nghiềm ngẫm thêm thơ ca của Yeats, Osip Mandelstam và Dante. Ông trở lại nghề dạy học vào năm 1975, làm Trưởng ban phân khoa Anh ngữ tại đại học Carysfort College ở Dublin. Hiện nay Heaney vẫn thường xuyên lui tới Hoa Kỳ để đọc thơ và dạy học tại các đại học Harvard và Oxford.

Những tác phẩm đầu của Heaney phô bày những kỷ niệm đầy cảm xúc về thiên nhiên và thời thơ ấu của ông ở nông trại của gia đình. Trong những bài thơ như "Digging" trong tập Death of a Naturalist, ông vẽ lại khung cảnh vùng thôn quê Ái Nhĩ Lan và đưa ra những nhận xét về kỹ năng và sự chăm sóc đất đai của cha ông và tổ tiên. Thiên nhiên là một đề tài nổi bật trong tập thơ kế đó, Door into the Dark, trong đó ông dành nhiều bài viết về công việc của các nông dân. Các nhà phê bình đã khen ngợi bài "Undine", mô tả việc tưới nước trong khung cảnh của huyền thoại và dục tình.

Nhiều bài thơ của Heaney đã đề cập đến những xáo trộn xã hội ở Bắc Ái Nhĩ Lan cũng như sự liên hệ của thơ ca đối với tình hình bạo động chính trị hiện hành. Chẳng hạn trong hai tập Wintering Out và North, một loạt "thơ về đầm lầy" của ông gợi hứng từ việc các nhà khảo cổ khai quật những đầm lầy than bùn còn lưu lại những xác người đã bị giết để tế thần từ thời kỳ Đồ Sắt. Heaney mô tả các nạn nhân bị tế lễ đó như biểu tượng cho việc chém giết mà các cuộc bạo động hiện nay ở Ái Nhĩ Lan đang gây ra. Trong những bài thơ như "Ocean's Love to Ireland" và "Act of Union", Heaney phác họa việc người Anh thuộc địa hóa Ái Nhĩ Lan như một hành vi chiếm đoạt đầy tình dục và bạo động.

Nhiều nhà phê bình cho rằng những bài thơ gây ấn tượng nhất của Heaney nhấn mạnh trên những đề tài cá nhân và sự tưởng tượng. Những bài trong tập Field như "The Strand at Lough Beg", "A Post-Card from North Antrim" và "Casualty", tuy vẫn đề cập đến tình trạng xáo trộn ở Ái Nhĩ Lan, nhưng pha lẫn giọng điệu riêng tư của ông khi ông nói về bạn bè thân nhân đã chết trong cuộc chiến. Trong tập thơ gần đây nhất của ông, "Seeing Things", Heaney đã trở lại với giọng tự sự trữ tình, diễn tả những mất mát và lòng khao khát của mình.

Những tác phẩm chính của ông gồm các tập thơ Death of a Naturalist (1966), Door into the Dark (1969), Wintering Out (1972), North (1975), Field Work (1979), Selected Poems (1980), Station Island (1984), Sweeney Astray: A Version from the Irish (1984), The Haw Lantern (1987), Seeing Things (1991) và hai tập tiểu luận Preoccupations: Selected Prose 1968-1978 (1980) và The Government of the Tongue: Selected Prose, 1978-1987 (1988).

Ông là người sau cùng trong nhóm bạn ba người làm thơ nổi tiếng cùng đều đoạt giải thưởng Nobel về văn học. Hai người bạn được công nhận trước ông là Joseph Brodsky (Nobel văn chương 1987) và Derek Walcott (Nobel văn chương 1992).

 

 

 

Last modified on 11/05/2007 7:00 PM © 2004 2007 www.thotanhinhthuc.org.
MUCLUC