tct_3_thanhthao

Có Hội văn nghệ tỉnh nọ, nhân chuẩn bị lễ kỷ niệm, đã quyết in một tập tuyển thơ của các cây bút thơ giàu tiềm năng và triển vọng của tỉnh nhà, mong tìm đối tác trong và ngoài nước. Tập thơ in đẹp, kèm nhiều phụ bản có giá trị, và được cẩn thận cất vào kho để chờ phát hành đúng dịp lễ hội. Tới ngày cắt băng, mở kho ra thì... ôi thôi! Cả một nghìn bản thơ đã bị các nhà-phê-bình-mối biến thành một đống giấy vụn. Các phê bình triệt để này đã dập tắt biết bao tiềm năng triển vọng thơ và khiến Hội văn nghệ nọ lỗ hơn mười triệu bạc.

Thơ sợ hãi cái gì nhất? Có lẽ, thơ sợ nhất các nhà-phê-bình-mối-mọt. Các nhà phê bình ấy chính là sự cô đặc của thời gian, là “sự tàn phá của một thời gian” ở tốc độ siêu cao. Và trong điều kiện thời tiết ở xứ ta, kiểu phê bình ấy càng phát huy tác dụng. Ngoài món ấy ra, hình như thơ không có gì để sợ. Nhân các cuộc tranh luận về thơ đang sôi sục hiện nay, có nhà thơ lo rằng nàng Thơ vốn e thẹn, nghe cãi cọ tao, sẽ lặng lẽ chuồn mất. Nhưng lo thế cũng hơi xa. Nhàng Thơ, nhất là Nàng Thơ trong kinh tế thị trường, có thể rất e thẹn, cũng có thể rất băm bổ, chai lì, cong cớn. Nghĩa là Nàng Thơ bây giờ chơi đủ kiểu, và có thể cùng một lúc tung hàng loạt đòn:băm bổ, cong cớn, e thẹn...

Nhưng, nếu Nàng Thơ không sợ gì (trừ các nhà phê bình mối mọt) thì các nhà thơ lại sợ đủ thứ (và có vẻ, cũng thích thú đủ thứ). Lực bất tòng tâm, nhất nghệ tinh nhất thân vinh, con đường của các nhà thơ thường trắc trở. Lúc thì cơm áo níu, lúc thì danh vọng níu, có lúc lương tâm lại thỏ thẻ lên tiếng. Còn phải coi chừng đồng nghiệp, đồng hương, đồng hội (khác thuyền). tóm lại, rất phiền, dễ nản. Nhiều người đã bỏ cuộc, cố xoay một chân lãnh đạo hoặc bán hàng, xem ra chắc ăn hơn. Có người lại đưa thơ tiếp cận kinh tế thị trường, những sáng tác theo kiểu “xuân thu nhị kỳ” trước kia, nay được trình bày theo lối mới, và gặt được nhiều quả bất ngờ. Cũng có người chơi “đá cuội”, nghĩa là bỏ thơ đá người, khiến đội bạn ôm bụng lăn lộn (cũng có thể giả vờ, mong trọng tài thương tình rút thẻ đỏ, sân trống dễ đá hơn). Và cũng có nhiều nhà thơ quyết chí với Thơ. Họ chấp nhận Thơ như nó vốn có và cố nhìn thấy Thơ như nó-sẽ-có. Họ không dám nhận cái vinh dự là những người nối dài của Thơ Mới từ mươi năm trước. Họ, đơn giản chỉ là những kẻ lữ hành, đơn độc, dò dẫm, do dự, sợ hãi, vừa tự tin vừa tự nghi:

“đường còn xa và đêm tối chân rướm máu
khoảng sương trắng mờ kia có thật chăng?”

Họ không dám nhìn lại khoảng dốc đã vượt, không phải vì muốn phủ nhận quá khứ, mà chỉ vì sợ mình ngủ quên, mình tự thỏa mãn trong cái chút đỉnh mình đã có. Vậy cũng đã cầu thị, cầut iến lắm, đừng thụi oan họ, mà nên động viên, an ủi nhau. Đời ngắn, thơ dài, đường khó đi, dù là vào đất Thục hay đất Mỹ, đấy Hư Vô gì nữa. Nản lòng cũng hỏng mà sốt ruột lại càng hỏng. Đừng để Thơ ngao ngán các nhà thơ.

Và cũng đừng để các nhà thơ, nhà văn ngao ngán các nhà phê bình. Gần đây, một số nhà phê bình ở ta hay có xu hướng tự thổi phồng chút kiến thức ngày nay của mình, toan dùng nó để khai mở cho thế giới mới của văn học. Tuổi trẻ, tài cao, mốt thanh niên thời đại,đôi lúc có vẻ họ tự coi mình lànguồn sáng của hành tinh chúng ta, cái cách họ lao động phê bình xem ra cũng chủ quan và nặng về chân tay lắm.

Có nhà phê bình đẩy đối tượng bị phê phán lên tầm cỡ A.Malraux để tự vu cho mình là F.Mauriac (bậc thầy của Malraux), nghe mù mờ và phi lý hơn cả truyện của Malraux nữa. Và thông thường, càng nói nhiều về thơ về văn thì lại càng it thơ ít văn, không khéo chỉ còn nghe vi vút tiếng roi ngựa thổi trên một vườn hoang. Thôi thì trăm sự cầu cho hai chữ bình an. Nhưng oái oăm, trong khi nhà thơ đang nhờ tha cho cái thân mình, thì Nàng Thơ kiều diễm đã lặn mất! M, lại thông thường, co cá sổng là con cá to.

Quảng Ngãi 2-11-1994

Last modified on 07/11/2007 – 7:00 PM © 2004 – 2007 www.thotanhinhthuc.org.
MUCLUC


	THƠ SỢ GÌ NHẤT Thanh Thảo
	Có Hội văn nghệ tỉnh nọ, nhân chuẩn bị lễ kỷ niệm, đã quyết in một tập tuyển thơ của các cây bút thơ giàu tiềm năng và triển vọng của tỉnh nhà, mong tìm đối tác trong và ngoài nước. Tập thơ in đẹp, kèm nhiều phụ bản có giá trị, và được cẩn thận cất vào kho để chờ phát hành đúng dịp lễ hội. Tới ngày cắt băng, mở kho ra thì... ôi thôi! Cả một nghìn bản thơ đã bị các nhà-phê-bình-mối biến thành một đống giấy vụn. Các phê bình triệt để này đã dập tắt biết bao tiềm năng triển vọng thơ và khiến Hội văn nghệ nọ lỗ hơn mười triệu bạc. Thơ sợ hãi cái gì nhất? Có lẽ, thơ sợ nhất các nhà-phê-bình-mối-mọt. Các nhà phê bình ấy chính là sự cô đặc của thời gian, là “sự tàn phá của một thời gian” ở tốc độ siêu cao. Và trong điều kiện thời tiết ở xứ ta, kiểu phê bình ấy càng phát huy tác dụng. Ngoài món ấy ra, hình như thơ không có gì để sợ. Nhân các cuộc tranh luận về thơ đang sôi sục hiện nay, có nhà thơ lo rằng nàng Thơ vốn e thẹn, nghe cãi cọ tao, sẽ lặng lẽ chuồn mất. Nhưng lo thế cũng hơi xa. Nhàng Thơ, nhất là Nàng Thơ trong kinh tế thị trường, có thể rất e thẹn, cũng có thể rất băm bổ, chai lì, cong cớn. Nghĩa là Nàng Thơ bây giờ chơi đủ kiểu, và có thể cùng một lúc tung hàng loạt đòn:băm bổ, cong cớn, e thẹn... Nhưng, nếu Nàng Thơ không sợ gì (trừ các nhà phê bình mối mọt) thì các nhà thơ lại sợ đủ thứ (và có vẻ, cũng thích thú đủ thứ). Lực bất tòng tâm, nhất nghệ tinh nhất thân vinh, con đường của các nhà thơ thường trắc trở. Lúc thì cơm áo níu, lúc thì danh vọng níu, có lúc lương tâm lại thỏ thẻ lên tiếng. Còn phải coi chừng đồng nghiệp, đồng hương, đồng hội (khác thuyền). tóm lại, rất phiền, dễ nản. Nhiều người đã bỏ cuộc, cố xoay một chân lãnh đạo hoặc bán hàng, xem ra chắc ăn hơn. Có người lại đưa thơ tiếp cận kinh tế thị trường, những sáng tác theo kiểu “xuân thu nhị kỳ” trước kia, nay được trình bày theo lối mới, và gặt được nhiều quả bất ngờ. Cũng có người chơi “đá cuội”, nghĩa là bỏ thơ đá người, khiến đội bạn ôm bụng lăn lộn (cũng có thể giả vờ, mong trọng tài thương tình rút thẻ đỏ, sân trống dễ đá hơn). Và cũng có nhiều nhà thơ quyết chí với Thơ. Họ chấp nhận Thơ như nó vốn có và cố nhìn thấy Thơ như nó-sẽ-có. Họ không dám nhận cái vinh dự là những người nối dài của Thơ Mới từ mươi năm trước. Họ, đơn giản chỉ là những kẻ lữ hành, đơn độc, dò dẫm, do dự, sợ hãi, vừa tự tin vừa tự nghi: “đường còn xa và đêm tối chân rướm máu khoảng sương trắng mờ kia có thật chăng?” Họ không dám nhìn lại khoảng dốc đã vượt, không phải vì muốn phủ nhận quá khứ, mà chỉ vì sợ mình ngủ quên, mình tự thỏa mãn trong cái chút đỉnh mình đã có. Vậy cũng đã cầu thị, cầut iến lắm, đừng thụi oan họ, mà nên động viên, an ủi nhau. Đời ngắn, thơ dài, đường khó đi, dù là vào đất Thục hay đất Mỹ, đấy Hư Vô gì nữa. Nản lòng cũng hỏng mà sốt ruột lại càng hỏng. Đừng để Thơ ngao ngán các nhà thơ. Và cũng đừng để các nhà thơ, nhà văn ngao ngán các nhà phê bình. Gần đây, một số nhà phê bình ở ta hay có xu hướng tự thổi phồng chút kiến thức ngày nay của mình, toan dùng nó để khai mở cho thế giới mới của văn học. Tuổi trẻ, tài cao, mốt thanh niên thời đại,đôi lúc có vẻ họ tự coi mình lànguồn sáng của hành tinh chúng ta, cái cách họ lao động phê bình xem ra cũng chủ quan và nặng về chân tay lắm. Có nhà phê bình đẩy đối tượng bị phê phán lên tầm cỡ A.Malraux để tự vu cho mình là F.Mauriac (bậc thầy của Malraux), nghe mù mờ và phi lý hơn cả truyện của Malraux nữa. Và thông thường, càng nói nhiều về thơ về văn thì lại càng it thơ ít văn, không khéo chỉ còn nghe vi vút tiếng roi ngựa thổi trên một vườn hoang. Thôi thì trăm sự cầu cho hai chữ bình an. Nhưng oái oăm, trong khi nhà thơ đang nhờ tha cho cái thân mình, thì Nàng Thơ kiều diễm đã lặn mất! M, lại thông thường, co cá sổng là con cá to. Quảng Ngãi 2-11-1994 Last modified on 07/11/2007 – 7:00 PM © 2004 – 2007 www.thotanhinhthuc.org. MUCLUC