Nhà thơ Phùng Quán sinh năm 1933, mất lúc 4 giờ 20 ngày 22-1-1995 vì bệnh ung thư gan tại bệnh viện Saint Paul, Hà Nội, là tác giả của những bài thơ nổi tiếng: Chống tham ô lãng phí (Nhân Văn Giai Phẩm số mùa thu, tháng 10-1956), Lời mẹ dặn (Văn, tháng 9-1957). Và cũng chính vì những bài thơ này, ông bị lôi đi chỉnh huấn và phải viết bài thú tội. Các tác phẩm khác của ông là: Vượt Côn Đảo, Tuổi Thơ Dữ Dội, Trăng Hoàng Cung và hàng chục tác phẩm khác dưới nhiều bút hiệu.

Cũng giống như số phận những nhà văn, nhà thơ thật sự đối kháng trong phong trào Nhân Văn do cụ Phan Khôi đứng đầu, nhà thơ Phùng Quán đã phải trả giá đắt và bị tước đoạt mọi quyền làm người. Nhưng không phải vì vậy mà họ chấp nhận thỏa hiệp với chế độ. Nhân Văn Giai Phẩm là một biến cố, hơn thế nữa, một bài thơ vọng lại xuyên suốt gần 40 năm, với những tên tuổi đã ám ảnh cả một thế hệ cầm bút: Nguyễn Hữu Đang, Trần Đức Thảo, Trần Dần, Lê Đạt, Phùng Quán, Hoàng Cầm, Hữu Loan, Sĩ Ngọc, Văn Cao, Trần Lê Văn... Và thêm nữa, ở miền Nam sau này: Bùi Giáng, Doãn Quốc Sỹ, Thanh Tâm Tuyền, Tô Thùy Yên... Sự chà sát của lịch sử đã tạo ra cho họ một nhân cách và đóng góp một yếu tố mới cho văn học. Nhân cách sống. Mỗi cuộc đời đã là một tác phẩm và không có tác phẩm nào có thể thay thế. Mỗi biểu hiện đã là một bi kịch phản ảnh cái bi kịch của thời thế. Chữ, thật ra, cũng chỉ là những ký hiệu bật ra khi đời sống đã tràn bờ. Thời gian bị đóng hộp. Và không gian là trùng điệp những tai ách cất thành tiếng nói. Con người hóa thạch trước mọi nghiệt ngã. Và như những bóng trăng soi chiếu mãi một nền trời...

Chúng tôi trân trọng giới thiệu một số sáng tác như nén nhang tưởng nhớ nhà thơ Phùng Quán.
 

 

Tết

Tết không vào nhà tôi
Tết đi qua trước ngõ
Tim tôi tan nát rồi
Không còn lành được nữa
Thi sĩ tôi cô đơn
Giữa đời tôi lạc lõng
Giữa chông gai cuộc sống
Trần trụi không hành trang
Bạc đầu vẫn trẻ con
Dại khờ cho đến chết
Giữa nghiệt ngã trần gian
Trái tim thơ thấm mệt
Tôi sẽ đào nấm huyệt
Cạnh mồ cha mẹ tôi
Rồi ra lăn xuống đó
Trế là xong một đời
Đàn mối của quê hương
Sẽ thay phu đào huyệt
Bao nghiệt ngã trần gian
Chỉ dăm ngày vùi hết

Căn hộ mới: đáy huyệt
Rượu đất tôi uống tràn
Cụng ly cùng giòi bọ
Mừng trắng nợ trần gian.

 

Cây Mận Vĩnh Linh

Lấp hố bom giữa nhà
Tôi ươm một hạt mận
Hạt mận tôi cậy ra
Từ bàn tay vợ nồng
Vợ tôi sắp làm mẹ
Thèm ăn dở của chua
Túi áo nàng không khế
Thì cũng mận cũng mơ

Ôi! trái mận, trái mận
Cắn dở còn vết răng
Nảy mầm trong xót thương
Đâm chồi trong thù hận
Vĩnh Linh im tiếng súng
Tôi trở lại ngôi nhà
Nơi vợ tôi chết xưa
Xum xuê một cây mận
Ôi! cây mận, cây mận
Trái chín trĩu cành cong
Trái nào tôi cũng thấy
Cắn dở một vết răng.

Phùng Quán 1969

 

 

 

Last modified on 07/11/2007 – 7:00 PM © 2004 – 2007 www.thotanhinhthuc.org.
MUCLUC