tct_3_dokh

Bố tôi có một ông chú họ, làng vẫn gọi là cụ Tuần.
Quê nội tôi là một làng lắm quan.

Lúc tôi còn bé, các nhà thơ thường hay ốm yếu. Trong những name 60, ở miền Nam, mẫu nhà thơ thường đi xe đạp, áo bỏ ngoài quần, hay đi xe Solex, ít khi nào đi Mobylett (xe Solex là loại máy gắn đằng đầu, lúc đi hay chúi về phía trước). Nhà thơ có đi học, nhưng thường thi không đậu, có đi làm, nhưng thường không kiếm được nhiều tiền. Tuy tóc có dài (thường khi không chải) và làn da có tái, nhà thơ của thế hệ này đã thoát khỏi các thứ bệnh khủng khiếp của các bậc đàn anh như là lao hay eo ơi hủi. (nắng vấn vương nhẹ gót chân) Khâm Thiên cũng đã xa dần với ả đào, đàn nhị và các cửa hàng thuốc phiện. Nhà thơ thoát được những tệ nạn xã hội của thời thực dân nô lệ, bất quá chỉ nghiện thuốc lá lẻ, Capstan đầu lọc, thẫn thờ đi nhặt những cái mù sa thêu chỉ mới một lần hỉ mũi trên những con đường lá me.

Vài năm sau, vì nhu cầu tiền đồn của thế-giới-tự-do, anh húi cua và ăn nắng hơn một tí. Anh bắt đầu chống tay ở nạnh, uống bia và la cà các động đĩ. Tuy vậy, vẫn chưa thể gọi là nhà thơ mẫu của những năm 70 là nhà thơ khỏe. Quân phục trên người anh mặc thờ ơ như ngón tay trỏ anh đặt hờ trên cò súng. Anh thấp cao đi trên những con đường đầy thuốc khai quang, cái mù soa bẩn của ngày xưa giờ vùi trong túi áo trận. Anh vẫn còn yếu, có thể là yếu hơn ngày trước nữa, đầu gối mỏu và giầy saut xiêu vẹo. Cái yếu này, do hoàn cảnh do hoàn cảnh và khí hậu của miền Nam, nơi nhà thơ không có dịp ngẩng đầu để nhìn tên lửa bau vèo vào tàu giặc. Nhưng ngay ở bên kia lằn đạn, giữa hào khí của giữ nước đánh mĩ, tôi nghĩ mẫu nhà thơ quấn pông sô hoa dù cách mạng vẫn có được một nét mềm trong địa đạo, trong những hào Trường Sơn.

Phải đợi đến gần đây tôi mới thấy xuất hiện mẫu nhà thơ mạnh.

Dĩ nhiên, mẫu mã nhà thơ trước giờ vẫn có nhiều loại. Nhà thơ máy, hai mã lực, ba mã lực, nhà thơ công chức, chính ngạch, ngoại ngạch. Nhà thơ lính v.v.. nhà thơ tuyên huấn, nhà thơ mô phạm, nhà thơ thày đời, nhà thơ thày người. Nhà thơ thày (tu). Nhưng đáng kể nhất ở nước ta, nhập cảng từ Trung Hoa, là nhà thơ quan lại, để râu dài cầm bài ngà. Các vị này làu kinh sử và thi tứ, vừa làm quan vừa làm thơ, ngày trước có khi từ quan để làm thơ, ngày nay có khi từ thơ để làm quan, hay là ngược lại, nhưng cái quan hệ giữa thơ và quan này chặt chẽ, không ai tuần phủ mà không ít nhiều thi phú, tôi không cần thí dụ.

Nhưng cũng không thể loại mẫu nhà thơ quan lại vào hàng nhà thơ khỏe. Ở họ, cái lực là từ quyền năng, không phải từ cơ bắp, họ cũng chỉ biết nghiêm trang ngồi chốn công đường mà trừng mắt. Mẫu mới mà tôi muốn nói tới như sau:

“... địa hạt thi ca xem ra có phần rôm rả và xôm trò hơn nhờ cuộc tranh luận về thơ hiện đại, thơ và sự phản thơ. Nhà thơ Trần Mạnh Hảo bỗng nhảy lên thách một nhà thơ phê bình sắc lẻm. Anh là một hiện tượng phê bình ở thập kỷ này. (...) anh cú huỳnh huỵch bê từng chảo lửa, hắt quyết liệt vào cái mà anh gọi là sự phản thơ, đặng muốn thiêu tất cả những gì phi thơ ra tro bụi. (...) Ai thế nhỉ? Trần Mạnh Hảo à? Làm gì có chuyện! (...) Hình như gã có ý đồ gì? “Chẳng ý đồ gì cả -Trần Mạnh Hảo bốp chát trả lời một phóng viên báo- Tôi ngứa tiết là tôi phang đấy. Những anh ngụy thơ, phản thơ mà lại cứ huênh hoang nhắng nhít là tôi cứ cho một... hèo” (...) Nếu thơ hiện đại mà toàn thấy những “đờm, dãi, tinh khí phì phào...” như Trần Mạnh Hảo lôi ra một lô một lốc trong một loạt bài viết sôi sục của mình thì người ta hãi khiếp vía.” (Trần Đăng Khoa, tạp chí “Văn Nghệ Quân Đội”, tháng 10,94).

Đây là lần đầu ở Việt Nam, có một hiện tượng nhà thơ cường tráng đến thế. Ở hải ngoại, Nguyễn Hoàng Nam đã nhắc tới một mẫu nhà thơ tập thể dục thẩm mĩ và lái xe đời mới để không thua kém gì giới ca sĩ. Nhưng bê chảo lửa, phi thân phê bình và côn quyền túi bụi thì hiện tượng nhà thơ này phải còn hơn hiện tượng võ sĩ. Không hiểu khi nào người ta hãi thơ hiện đại ở chỗ nào, theo tôi, chỉ nên khiếp vía những người cầm... hèo. Tác phong này mới đúng mẫu nhà thơ tân thời, hiện đại thực sự, tiên tiến và đổi mới. Thơ, nhất định phải có trung thành và phản bội, có chân và có ngụy, có “hữu” và có “phi” (như ở “phi thơ”, không phải “phi thân” nhảy thách). Thơ, phải có đường đi đúng và những người sung sức ở ngã tư ngã ba cầm tay thước hầm hè.

Xin chào (lấm lét), mẫu mới nhất nhà thơ Việt Nam.

Trở lại chuyện gia đình tôi, cụ Tuần, như người ta vẫn gọi ông chú họ của bố tôi ở cái làng lắm quan quê nội, thực ra vốn là Trương Tuần, chứ không phải tuần phủ.

Last modified on 07/11/2007 – 7:00 PM © 2004 – 2007 www.thotanhinhthuc.org.
MUCLUC


	MỘT MẪU MỚI NHÀ THƠ VIỆT NAM Đỗ Kh.
	Bố tôi có một ông chú họ, làng vẫn gọi là cụ Tuần. Quê nội tôi là một làng lắm quan. Lúc tôi còn bé, các nhà thơ thường hay ốm yếu. Trong những name 60, ở miền Nam, mẫu nhà thơ thường đi xe đạp, áo bỏ ngoài quần, hay đi xe Solex, ít khi nào đi Mobylett (xe Solex là loại máy gắn đằng đầu, lúc đi hay chúi về phía trước). Nhà thơ có đi học, nhưng thường thi không đậu, có đi làm, nhưng thường không kiếm được nhiều tiền. Tuy tóc có dài (thường khi không chải) và làn da có tái, nhà thơ của thế hệ này đã thoát khỏi các thứ bệnh khủng khiếp của các bậc đàn anh như là lao hay eo ơi hủi. (nắng vấn vương nhẹ gót chân) Khâm Thiên cũng đã xa dần với ả đào, đàn nhị và các cửa hàng thuốc phiện. Nhà thơ thoát được những tệ nạn xã hội của thời thực dân nô lệ, bất quá chỉ nghiện thuốc lá lẻ, Capstan đầu lọc, thẫn thờ đi nhặt những cái mù sa thêu chỉ mới một lần hỉ mũi trên những con đường lá me. Vài năm sau, vì nhu cầu tiền đồn của thế-giới-tự-do, anh húi cua và ăn nắng hơn một tí. Anh bắt đầu chống tay ở nạnh, uống bia và la cà các động đĩ. Tuy vậy, vẫn chưa thể gọi là nhà thơ mẫu của những năm 70 là nhà thơ khỏe. Quân phục trên người anh mặc thờ ơ như ngón tay trỏ anh đặt hờ trên cò súng. Anh thấp cao đi trên những con đường đầy thuốc khai quang, cái mù soa bẩn của ngày xưa giờ vùi trong túi áo trận. Anh vẫn còn yếu, có thể là yếu hơn ngày trước nữa, đầu gối mỏu và giầy saut xiêu vẹo. Cái yếu này, do hoàn cảnh do hoàn cảnh và khí hậu của miền Nam, nơi nhà thơ không có dịp ngẩng đầu để nhìn tên lửa bau vèo vào tàu giặc. Nhưng ngay ở bên kia lằn đạn, giữa hào khí của giữ nước đánh mĩ, tôi nghĩ mẫu nhà thơ quấn pông sô hoa dù cách mạng vẫn có được một nét mềm trong địa đạo, trong những hào Trường Sơn. Phải đợi đến gần đây tôi mới thấy xuất hiện mẫu nhà thơ mạnh. Dĩ nhiên, mẫu mã nhà thơ trước giờ vẫn có nhiều loại. Nhà thơ máy, hai mã lực, ba mã lực, nhà thơ công chức, chính ngạch, ngoại ngạch. Nhà thơ lính v.v.. nhà thơ tuyên huấn, nhà thơ mô phạm, nhà thơ thày đời, nhà thơ thày người. Nhà thơ thày (tu). Nhưng đáng kể nhất ở nước ta, nhập cảng từ Trung Hoa, là nhà thơ quan lại, để râu dài cầm bài ngà. Các vị này làu kinh sử và thi tứ, vừa làm quan vừa làm thơ, ngày trước có khi từ quan để làm thơ, ngày nay có khi từ thơ để làm quan, hay là ngược lại, nhưng cái quan hệ giữa thơ và quan này chặt chẽ, không ai tuần phủ mà không ít nhiều thi phú, tôi không cần thí dụ. Nhưng cũng không thể loại mẫu nhà thơ quan lại vào hàng nhà thơ khỏe. Ở họ, cái lực là từ quyền năng, không phải từ cơ bắp, họ cũng chỉ biết nghiêm trang ngồi chốn công đường mà trừng mắt. Mẫu mới mà tôi muốn nói tới như sau: “... địa hạt thi ca xem ra có phần rôm rả và xôm trò hơn nhờ cuộc tranh luận về thơ hiện đại, thơ và sự phản thơ. Nhà thơ Trần Mạnh Hảo bỗng nhảy lên thách một nhà thơ phê bình sắc lẻm. Anh là một hiện tượng phê bình ở thập kỷ này. (...) anh cú huỳnh huỵch bê từng chảo lửa, hắt quyết liệt vào cái mà anh gọi là sự phản thơ, đặng muốn thiêu tất cả những gì phi thơ ra tro bụi. (...) Ai thế nhỉ? Trần Mạnh Hảo à? Làm gì có chuyện! (...) Hình như gã có ý đồ gì? “Chẳng ý đồ gì cả -Trần Mạnh Hảo bốp chát trả lời một phóng viên báo- Tôi ngứa tiết là tôi phang đấy. Những anh ngụy thơ, phản thơ mà lại cứ huênh hoang nhắng nhít là tôi cứ cho một... hèo” (...) Nếu thơ hiện đại mà toàn thấy những “đờm, dãi, tinh khí phì phào...” như Trần Mạnh Hảo lôi ra một lô một lốc trong một loạt bài viết sôi sục của mình thì người ta hãi khiếp vía.” (Trần Đăng Khoa, tạp chí “Văn Nghệ Quân Đội”, tháng 10,94). Đây là lần đầu ở Việt Nam, có một hiện tượng nhà thơ cường tráng đến thế. Ở hải ngoại, Nguyễn Hoàng Nam đã nhắc tới một mẫu nhà thơ tập thể dục thẩm mĩ và lái xe đời mới để không thua kém gì giới ca sĩ. Nhưng bê chảo lửa, phi thân phê bình và côn quyền túi bụi thì hiện tượng nhà thơ này phải còn hơn hiện tượng võ sĩ. Không hiểu khi nào người ta hãi thơ hiện đại ở chỗ nào, theo tôi, chỉ nên khiếp vía những người cầm... hèo. Tác phong này mới đúng mẫu nhà thơ tân thời, hiện đại thực sự, tiên tiến và đổi mới. Thơ, nhất định phải có trung thành và phản bội, có chân và có ngụy, có “hữu” và có “phi” (như ở “phi thơ”, không phải “phi thân” nhảy thách). Thơ, phải có đường đi đúng và những người sung sức ở ngã tư ngã ba cầm tay thước hầm hè. Xin chào (lấm lét), mẫu mới nhất nhà thơ Việt Nam. Trở lại chuyện gia đình tôi, cụ Tuần, như người ta vẫn gọi ông chú họ của bố tôi ở cái làng lắm quan quê nội, thực ra vốn là Trương Tuần, chứ không phải tuần phủ. Last modified on 07/11/2007 – 7:00 PM © 2004 – 2007 www.thotanhinhthuc.org. MUCLUC