THƠ, HỌA

Thái Tuấn

 

 
 

 

 

Một nhà thơ tài  ba lỗi lạc, sau khi đã làm  ra hàng ngàn câu thơ bất hủ, đã tâm sự:

Mua vui cũng được một vài trống canh.

Không phải là sự khiêm nhượng, mà chính là lời nói chân tình, một quan niệm của ông về thi ca, nghệ thuật.

Thơ chỉ  thành thơ khi  vượt qua ngôn  ngữ như người  họa sĩ phải vượt qua hình sắc trong công việc sáng tạo.

Trong đời sống  con người, ngôn ngữ đã được  tạo thành trước thơ, trước họa. Song  vì bất lực, giới hạn trong  sự truyền đạt nên đã có thi ca, hội họa.

Ngôn ngữ  giới hạn tầm nhìn  của con người như  bức kính mờ đục; được thơ  họa gỡ bỏ,  thay thế  cho  con người bằng  một tấm kính trong suốt. Sự truyền đạt dù có được nới rộng, thì bức tường bằng pha lê, trong  suốt vẫn là bức tường.  Không có thi sĩ và  họa sĩ thì Thơ và cái Đẹp vẫn có đó.

Người Trung Hoa xưa kia đã xếp  loại: Cầm, Kỳ, Thi, Họa. Làm thơ, vẽ tranh,  chơi đàn, đánh  cờ cũng chỉ  là một cách  chơi, sự mua vui, giải trí. Là dẹp bỏ sự khôn lanh, tính toán của trí óc về sự thua được, thành  bại trong cuộc sống; để dành  lấy đôi phút nhàn nhã.

Thật ra thì thơ, họa, cũng chỉ có thể nói về những cái nhìn thấy, nghe thấy quanh  ta, trong đời sống. Vượt qua  những điều đó, thi nhân, nghệ  sĩ ao ước  truyền đạt những  điều khó nói  thành lời. Những cái ở  trong giọt nước, ở ngoài ánh  nắng; trong nụ cười và cả ở nơi dòng  lệ. Nơi chốn tận cùng của niềm  hoan lạc và nỗi ưu phiền, nơi chốn  vượt khỏi bức vách của âm  thanh, hình sắc, ngôn ngữ; ở đó không còn đẹp, xấu;  dữ lành; để trả lại cho không gian sự yên tĩnh.

mùa hạ 94