"...Một nhánh  mận già. Góc vườn nhà  này xưa có một cây  mận cổ thụ, chim chóc đi về. Một dạo mấy năm liền, cứ đúng vào chầu tháng Giêng, là có một con oanh tới đậu trên cành, hót lên mấy tiếng rồi bay đi  (*). Năm 1941, tôi  còn nhớ, nó tới  sớm, vào khoảng tháng Chạp năm trước, hót, rồi bay đi,  tháng Giêng không trở lại. Năm ấy Hàn Mặc Tử mất. Rồi Bích Khê mất. Con chim không bao giờ trở lại nữa. Tôi cũng đã tới độ bình tâm để nghiệm ra rằng có một thứ gì đó trong đời tôi lớn  hơn, quí giá  hơn số phận  những cá nhân  đang mất đi,  vĩnh viễn. Rồi cây mận cũng chết, nhánh cuối cùng còn giữ lại ba chiếc lá khô. Tôi tiện khúc nhánh đó với ba chiếc lá, đặt trên bàn thờ.

  ... Bộ Vân  Trung tức Tô  Đông Pha  toàn  tập, 20 pho,  in cuối đời Tống. Năm  47 tản cư,  tôi vẫn gánh  theo. Năm sau  vợ ốm, con đói nheo nhóc, đành phải bán đi 19 pho, chỉ giữ lại được pho đầu. Ông có biết họ mua  để làm gì không? Để  đem ra chợ bán làm  giấy vấn thuốc hút. Giấy vấn thuốc thời đó hiếm và có giá. Còn bốn pho đầu bộ Lữ Đường thi tập của Thái Thuận đời Lê Thánh Tông ở ta..."

  "... Thơ Đường thì  tôi có dịch đâu đó, đặc biệt  của Tố Như hơn năm bài, năm 1970  in một số. Thơ Tố Như tài  hoa, ý hiện trong thần, do vậy mà  dịch không khó, có bài  tôi chỉ dịch một tuần  là xong. Thơ Thái Thuận uyển huyễn, ý ẩn trong  thần, có bài dịch ba bốn năm chưa xong..."

  "Trong đời  thơ của mình, bác  dứt khoát không chịu  bước ra khỏi thơ Đường là do vậy?"

  "Mênh mông , to lớm lắm ông ơi, như biển cả, không thoát ra được. Đọc thơ của người xưa  sợ lắm. Ít ra, cái điều thực tế  nó giúp ta được là anh nào đã đọc thơ cổ nhân ắt bỏ được tánh tự mãn."

  "Học  tập người  xưa, đó  là điều  bác muốn  khuyên những người đi sau?"

  "Không. Trái lại. Mỗi  thời đại có nhà thơ của nó.  Tôi có để ý tìm hiểu nền thơ  hôm nay. Tôi không nhập  thế từ lâu, nhưng nghe  ra các giọng thơ ấy có sắc thái thời  đại. Nếu được gửi một lời khuyên thì xin nhắn  các nhà thơ thỉnh  thoảng hãy ngước nhìn  bầu trời sao, bầu thời thơ. Cổ kim đông tây, mọi sắc thái tề tựu nơi ấy, nơi Cái Đẹp. Cái đẹp là tiếng nói chung  của con người, của mọi thời. Hãy nói bằng thứ tiếng ấy."

 

Chú thích

(*) Cụ Quách Tấn nhớ rất chính xác. Oanh - Vàng Anh - là giống chim xứ lạnh, sống ở miền Bắc Trung  Quốc và Triều Tiên. (Những trang thơ cổ ríu rít tiếng oanh vì thế). Chim trú đông phương Nam, đầu xuân quay về  Bắc, vùng ranh  thiên di chỉ  đến quê Nguyễn  Du là cùng (con oanh trong những  trang Kiều là một con oanh có  thật), ít khi oanh vào đến Nha Trang. Đây quả là cái duyên của nhà thơ (C.L.)

 

 

 

Last modified on 07/11/2007 – 7:00 PM © 2004 – 2007 www.thotanhinhthuc.org.
MUCLUC