Chuyện1.
Anh Đạm
Có người thơ tấp tểnh đi buôn
lận lưng ít nắng quê làm vốn
đi, cứ đi phiêu giạt đất trần
chân sạn, buồn đầy, hai tay trắng
Hai mươi năm trở lại xóm thôn
cũ tiếng bò trưa, vầng trăng muộn
mới điệu cười, lạ nhịp sống
Hốt nhiên
chàng úp mặt
khóc oà.
--------------------------------
* Phú Đạm, anh ruột Inrasara, thời trai trẻ có làm thơ, sau đó nín bặt.
Chuyện2.
Chấm phá Trà Vigia
Không bình thường chút nào kẻ hai lần mổ thận tại Chợ Rẫy với hai bận tận Sikhiu vẫn cứ chơi rượu gạo như chưa hay chẳng có gì xảy ra
Không bình thường chút nào kẻ 5 ngày học tập cải tạo tại Việt Nam rồi 4 năm nằm trại Thái Lan vẫn cứ Phan Rang đẹp, cuộc đời & tình yêu đẹp hát vào những đỉnh trời
Không bình thường chút nào kẻ giữa trận trường kì ăn độn cứ tìm cho ra gói Jet phả khói trầm tư về cõi hủy phá & sáng tạo, hủy phá để sáng tạo, hủy phá @ sáng tạo, anh chàng Shiva thiên kỉ xưa chịu chơi thế là cùng
Không bình thường chút nào kẻ đào lên lấp lại cơ man lần vẫn ao đất đó không trồng hay nuôi thứ gì cả cho nắng Phan Rang vắt cạn giọt mồ hôi cuối cùng, kẻ bày ra phong thái uống rượu cao cường tiên sinh Lí Bạch sống lại cũng bái phục, kẻ tuyên ngôn người uống rượu lọc bằng thận ta bằng trái tim không hề chịu cũ
Không bình thường chút nào kẻ đột hứng làm chuyến Mĩ Sơn đường về tung bụi mù môi trường văn nghệ tỉnh lẻ đìu hiu banh ngực trần mang cuộc đời vào cuộc chơi nhỏ & lớn, tối & sáng, vô danh hay rền tiếng, kẻ xem nhẹ giải Hội Nhà văn Việt Nam với Nobel, Nhóm Mở Miệng hay Bill Gates được/bị đặt ngang nhau, khinh thường đồng thời tôn thờ tất cả đàn bà con gái
Không bình thường chút nào kẻ khả năng ngày đẻ 3 bài thơ dẫu không xu dính túi vẫn từ chối gửi đăng báo, kẻ vĩnh viễn lãng phí tài năng, sức khỏe & cuộc đời thực của mình cho mục tiêu mơ hồ nào đó
Cũng rất là bình thường...
________________________________________
* Mĩ Sơn đường về là bút kí đầu tay của Trà Vigia, in trong Tagalau số 2 (Hội VHNT các DTTS xuất bản năm 2001). Bút kí xuất sắc này đã tạo một dư luận đáng kể với bạn đọc Chăm và Việt trong khu vực. Hiện nay, Trà Vigia là tay viết chủ lực của Tagalau - Tuyển tập sáng tác-sưu tầm-nghiên cứu Chăm (Inrasara chủ biên, đã ra được 6 số)
Chuyện3.
Hàm Bộ – giấc mơ triển hạn
Giấc mơ bị giam cầm từ rất sớm
dẫu bé con
Đã chết những dấu chân
dấu chân vẫn con đường mòn ấy
từ làng lên đồi và ngược trở về
làm quen thuộc hơi gió
Đã chết cơn mưa đầu đời
chết
câu thơ chưa kịp khai sinh
những khoanh rừng
Với ngọn gió, ngọn đồi quen thuộc
với khoảng rỗng trần gian nơi ý tưởng chưa đầy tràn
anh ở lại
với hơi thở và hơi thơ câm nín
với giấc mơ triển hạn và
cuộc sống mãi mãi làm triển hạn
Khi hơi thở cuối cùng đã hết hạn chờ đợi
anh đi
Ở lại
dấu chân bị xóa
tên sông đã chết
lang thang những câu thơ trì hoãn.
__________________
* Hàm Bộ, nhà Yogi cuối cùng của Chăm, Guru của tôi. Phong thái và đối nhân xử thế của anh khiến tôi không thể không liên tưởng đến Vivekananda. Cũng như Vive, anh mất khá sớm: 42 tuổi.
Chuyện4.
Trà Ma Hani
Em đồng nội lang thang sông suối bàn chân trần nhỏ bé em mưa núi nắng đồi lũ đồng bão cát bãi nắng phanrang cháy da cũng là em tuyết laval cắt thịt
em băng rừng vắt tây nguyên run người chính là em ru rú khu ổ chuột sàigòn co ro đời tái nhợt em
chòi rách miền tây loạt xoạt bọn trộm rình & em năm sao hotel tokyo genève ấm nồng hai hàng lính canh đứng
em nước mắt tủi hổ & em tiếng cười giòn tan, em bóng tối & em ánh sáng, em búi tóc dính bùn qua đêm & em má môi đường đường son phấn giày cao gót nện phố du du
Em khôn ngoan thổ cẩm lời lỗ tính toán miệt mài chi li & em lãng đãng ngây thơ dại khờ em, hoa xương rồng & nắng em
lễ rija praung cổ tay tròn uốn cong điệu biyen, tiaung mê
đắm đám trai làng theo em nhịp nhịp nhịp linga tiếng hát em hút hồn gió xalatan quét cuồng nộ vào đồi trọc quê hương
Tên em vang vào gió vào nắng vào khoảng rỗng đường biên được & mất, yêu & ghét giữa vô danh & vinh quang trong có mặt & vắng mặt của hữu hạn & vô hạn
Em đay nghiến tôi & em xoa dịu buồn tôi, em phấn khích vui tôi & em nhụt chí nam nhi tang bồng hồ thỉ tôi, em khai mở khả tính tôi & em còng khóa tự do tiger bật nút trúng thưởng tôi, bơm phồng đàn ông bất thường nổi hứng vô độ ba gai mất trật tự tôi & em vắt xẹp lép thần xác hạn định tôi
Em cháy bỏng tôi & em nguội lạnh tôi, em vẫy gọi & xô đẩy, quyết liệt & rũ mệt, em lễ hội của tiệc tùng shiva dionysos tôi, hy vọng & tuyệt vọng của tôi, tủi hổ & kiêu hãnh của tôi từ đáy của đáy của đáy đời em ngoi lên ngóc lên đứng lên là
em của tôi mãi mãi là của & cho tôi.
Khi đất & lửa bất ngờ xộc đến mang em đi.
vĩnh viễn.
_____________________________
* Trà Ma Hani, hiện là giám đốc Công ty thổ cẩm Inrahani. Tập thơ Em, hoa xương rồng & nắng đoạt giải thưởng Nhà xuất bản Kim Đồng 2001-2002.
Chuyện5.
Thư cho & của Phăng
Phăng mầy ạ
thiên tài thì mầy ăn đứt rồi
khi tụi tao còn viết sai chính tả tiếng Việt
thơ mầy đã rao bán khắp xóm cùng thôn
Đẹp trai thì mầy đẹp rồi
mầy trắng như Kinh ấy
Giờ
mầy lang bạt xó xỉnh nào của đời hả Phăng
Vẽ xong Chân dung đồng một vụ
rồi
mầy chung thân luôn kẻ đồng một vụ
như chàng Rimbaud ấy nhưng không
buôn ngà voi hay súng đạn cho bọn thích bắn giết nhau
mầy theo bầy cừu gặm cỏ khô
đất nắng Chàbang đồi cao lũng thấp
Có đẻ đái gì mới cho Tagalau không Phăng
sống xa/khác người phố hội sao mầy
hệt nhà thơ tụi tao thế
chơi một tập tạm được rồi thôi làm
một bài thơ [xém] để đời rồi nghỉ
Chán mầy lắm rồi Phăng à
*
Miệt đông núi Chàbang
4 giờ 23 phút chiều ngày 5 tháng 6 năm 2004
vài cái mới
4 mẹ đẻ non – thiếu cỏ
2 con suy dinh dưỡng – đã thịt
đực pachu bị bắt cắp tối kia
nông nghiệp vô thường & đời khá vô thường
thơ
sinh đẻ thiếu kế hoạch
mỗi cái được: đám học trò tao tốt nghiệp
100%.
__________________________________
* Hứa Phăng, 16 tuổi có tập thơ: Xây sầu trong tim lở (in ronéo, 1972) với bút danh Chế Thảo Lan. Từ 1975 không làm thơ nữa. Hiện là giáo viên cấp II trường xã. Truyện ngắn Chân dung đồng một vụ in ở Tagalau1, kí tên Trầm Ngọc Lan.
Chuyện6.
Một ngày trong đời Trần Wũ Khang
Một ngày trong đời của Trần Wũ
Khang một ngày như mọi ngày, hắn
bước chậm rãi về phía chuồng bò
dáng cao lớn khom khom, hắn dừng
Lại nấn ná hồi lâu rồi bước
tới. Một ngày như mọi ngày buổi
sáng hắn mở chốt chuồng từ từ
vậy thôi, nhìn lũ bò bước ra
Khỏi chuồng chậm rãi hắn đếm một
- hai - ba - bốn - năm từng con một
rồi nhìn theo đuôi con cuối cùng
đi khuất sau khóm xương rồng, hắn
Quay lại ngồi trên ghế mây dưới
giàn mướp ở đó có sẵn bình
trà với ly đen vợ hắn vừa
mang tới. Một ngày như mọi ngày
Hắn nói cám ơn mình đảm đang
nuôi anh ngày ba bữa chẳng làm
ra đồng tiền hạt gạo trăn trở
nỗi đẩy bánh xe thi ca Việt
Đang mắc kẹt dưới lầy lăn tới
đâu không biết & không ai biết
hắn thủng thẳng nhâm nhi nhìn vào
trời nắng. Một ngày như mọi ngày
Buổi chiều khi cái đuôi lọ con
bò cuối cùng lọt thỏm vào chuồng
hắn bước đi dáng lom khom cao
lớn về phía chuồng từ từ đóng
Chốt lại một ngày trong đời của
hắn.
________________________
* Trần Wũ Khang là tay viết nghiệp dư, có vài bài đăng báo vào khoảng 1996. Sau gần 10 năm ẩn, xuất hiện trở lại vào 2004.
Chuyện7.
Kẻ quê hương
Những người chị Chakleng
trói lưng ngồi hết ngày đời
ngồi lấn cả đêm
những người chị lưng phản
ngồi quên lấy chồng
vòm vú teo không biết
Những bà mẹ Hamu Chrauk
đầu đội giành lu rao bán
khắp phố cùng thôn
ngày sang đêm
tiếng rao dội luôn vào giấc mớ
ai … lu, trã, nồi, trách… khôôông…
Những chàng trai Pabblap
chân trần lang bạt
kì hồ ciet gha harơk lên vai
gánh dọc thế kỉ hai mươi
hiên ngang gánh sang hai mốt
không lần ngưng nghỉ
Những ông anh của tôi
những bà mẹ của tôi
những người chị của tôi.
Chuyện 8.
Diệp Mi Lan
hay Đoản thi lãng mạn mới
Từ Paris em mail cho anh
chúng mình gặp nhau ở quê, anh nhé
ờ, chúng mình gặp nhau ở quê
từ Sàigòn anh mail cho em
Mình sẽ nói với nhau thật nhiều
ừ, thật nhiều, em nhé
Chúng mình phóng xe lên bãi cát
qua những đụn cát
Không bóng người
bên kia là cát bên này là biển
bên này là đời bên kia là tháp
không bóng ma
Chúng mình không vật nhau như loài chó
không nói với nhau như loài người
Chúng mình hát vào đêm tối
như hai kẻ điên
chúng mình hát vào nhau
như hai kẻ điên vừa đánh rơi tiếng nói.
Chuyện 9.
Chuyện hắn
Hắn cần thoát
không chống ai/để làm gì cả
hắn thân hình nhỏ thó
(nửa má trái xém cháy)
Cần thoát
khỏi ao làng khung rào lễ lạc
không nợ nần/thù ghét ai cả
hắn cùng cái bọc bé nhỏ
(quần áo cũ bàn chải răng cũ
với một ít ghẻ háng)
cần mang theo
Ở đâu bất kỳ đâu
không của cải tiếng tăm quyền thế
chỉ cần thoát
khỏi cộng đồng trách nhiệm lớn/bé
không hoài bão gì cả
hắn yếu sức khỏe bẩm sinh
cần thoát
không suy nghĩ cân đo
hắn bệnh sợ hãi kinh niên
cần thoát
biên giới văn hóa lịch sử
không theo ai cả phe này/kia
Cần
một lần
thoát khỏi
lý lịch của
chính hắn.
Chuyện10.
Chuyện nó
Nó nhìn mâm cơm canh rau muống lỏng bỏng
trừng trừng có lẽ nó nhớ
hai mươi năm qua nhanh
Tôi thấy mâm cơm nhìn đăm đăm
nó
xưa lắm mâm cơm sinh viên.
Tôi không thấy nó nhấc đũa
không thấy nó cầm chén
tôi thấy nó nhìn trừng trừng
hai giọt nước mắt lăn xuống
Nó không đói
nó thấy đứa con trai đầu mặc xà
lỏn dúm đất sét đống đồ chơi
điện tử đắt tiền tan chảy trôi đi
tan chảy tiền nhà băng xe hơi mới
tậu trôi đi phấn son môi bà vợ
cô bồ nhí thơm múi mít trôi đi
Mẹ già bì bõm đám rau muống
hai mươi năm qua nhanh
Nó đói có lẽ
nó cầm chén nhấc đũa xới
bữa cơm sinh viên
có kịp chữa lành vết thương nó
dẫu
bản sao?
Chuyện11.
Chuyện tôi
* * *
Sáng dậy
chiếc bàn trống sạch
đôi khi đậu vài bông giấy ngủ muộn
lạnh lùng dõi sợ hãi tôi
uể oải thức
Tách. Muỗng. Bình trà. Phin. Ly. Giấy. Bút.
xếp hàng
Mặt bàn lầm lì cho phủ đầy
mất khoảng trống
sợ hãi tôi được lấp đầy
khoảng rỗng
Như bao ngày sáng dậy
ly tách bình trà rỗng sạch
đứng nghiêm đợi sợ hãi tôi làm
đầy
tuần tự một
Và trang giấy rỗng sạch
run rẩy ngòi bút sợ hãi tôi
nguệch ngoạc đầy
Sáng rỗng
cử chỉ hôm qua lặp lại
cà phê báo ngồi vào bàn
viết xóa viết
lăng nhăng lắt nhắt
dự án lớn bé trôi đi
Chiều rỗng
ý tưởng nhảy cóc trong hồn
những ý tưởng vụn
manh mún quá các bà buôn chuyến
lại qua.
* * *
Bởi
chỉ còn phiếm thôi
rượu tình cuộc đi phiếm
mơ làm cháy ngữ ngôn
Thức giấc tâm hồn ta
những âm tiết bỏ hoang
vỡ
dòng thơ từ lâu câm nín
Trái đất lão trọc phú ba hoa
vẫn chưa hiểu mình phiếm
Chẳng bao giờ còn ai về tắm dòng sông cũ nữa
gió tát cạn dấu chân
dấu chân nặng âm vang mòn chán
Phiếm như cuộc đi rượu tình
như bài thơ hấp lại
Chẳng bao giờ còn ai có thể bay xa hơn nữa
chúng ta đám thi sĩ ồn ào
không hiểu thơ đang làm phiếm
Hơn cả âm tiết cổ
hơn cả dấu chân phố
Cái chết phiếm ngàn lần hơn.
* * *
Tôi đang làm gì là gì
nhà thơ nhà nghiên cứu nhà kinh
doanh hay miếng giẻ rách. Kiếp trước
chắc chắn tôi là chim kiếp sau
làm loài ếch có lẽ kêu ồm
ộp ngoài mưa
Trí thức không hẳn trí thức
truyền thống không thật truyền thống
thi ca vắng mặt thi ca
Tôi kêu ồm ộp trong mưa thật
to
Tôi đang ở đâu có gì
lang bạt chiều Hội An Hà Nội
lạnh run đêm Kumamoto
chết đói đường phố Kandahar
tôi bay sương mù Đà Lạt
1957 tôi đẻ ở Phan Rang
năm 1257 tôi sinh tại Mĩ
Sơn ngày 20 tháng 9 đúng
bảy thế kỉ sau tôi ra đời
trong làng vô danh tận Brasil
Tôi không bay nữa tôi không
còn phải kêu ồm ộp nữa. Tôi
bước đi.
Chuyện12.
Chuyện chữ
* * *
Chim cu bặt tăm
chai không còn
Nét chữ cong queo âm tiết run rẩy
kêu vào khoảng rỗng
c ứ u c h ú n g t ô i
DAUNG KLAUNG HAI
116 câu ariya lầm lụi về
bì bõm biển sóng
len khe hẹp bóng tối
dắt díu đi
x i n c ứ u x i n c ứ u
đường cong chữ bám nhau chặt hơn
âm tiết run rẩy hơn
116 câu còn
bao nhiêu mất
đuối sức rụng rơi bỏ cuộc
bị vùi dập
Cứu
không phải chai không phải chim cu
mà nét chữ cóng băng âm tiết nghẹn
bám 116 câu ariya
về
Sóng vô tình đất bạo động
xin cứu vớt
không phải thể xác chúng tôi
không phải linh hồn chúng tôi
mà
những câu thơ
kêu cứu !!!
* * *
Có lẽ bởi ngôn ngữ đã chết
chưa, hay đã mai táng trong luận án ngữ học, viện bảo tàng
bởi ngôn ngữ sắp chết có lẽ
như
của dân da đỏ, của thổ dân châu Úc, châu Phi
ông có mặt
bóng ma từ thế kỉ XIV rớt lại
có lẽ bởi ngôn ngữ đang chết tiếng Chăm
ông
lù lù nhà Yơ không cửa sổ
bởi vài inư akhar Bh, Gh, Dh…
đôi chân que củi ông bước đi bước lại
vĩnh cửu trong đêm
hai môi rúm ró ông mấp máy
chỉ bởi vài âm Wơ, Uê, Ia,…
có lẽ
Bởi những từ vừa chết
không kẻ đưa tang
như bóng ma, ông sống
Chỉ bát nước trà vàng khè, chỉ tro bụi
mới đo hết bề tối lũng hốc mắt ông
chỉ người chép sách già tàng tàng và
tiếng hú của loài gió xalatan
mới hiểu
chỉ âm tiết bỏ hoang đang thoi thóp
chỉ tro bụi.
* * *
Trên kệ đứng nghiêm quyển sách phủ bụi
lưng càphê nguội nằm chết trong li
trong khoảng rỗng vô cùng đang trôi trái đất
em cục cựa trong tôi
Em nóng chảy và em khát
ừ, em khát. Và còn hơn thế
ừ, em cháy. Còn hơn thế
em nguội
em tro bụi
Không có gì để cứu vãn, vẫn cứu vãn
câu thơ đầu đời, có lẽ
hơi thở của con chữ
mùi non trái đất
có thể, vị tro bụi
như cứu vãn ngây thơ của trò chơi
Làng tôi vừa dựng lên một ngọn đồi
làm nghĩa trang chôn xác chữ
ngày mai.
MÀU CỨU ĐỘ
hay Chuyện về bầy cừu
& chúng chạy ùa ra & chúng lũ lượt đi
vội vã
Về phía đồng, những đồng tràn nắng
những đồng không cỏ xanh
không cỏ khô
không cả gốc cỏ
về phía mương, suối to, nhỏ
không dòng nước, không vũng nước, không cả giọt nước
Trên đầu chúng: trắng
dưới chân chúng: xám
phía trước & xung quanh: trắng
cả chúng cũng trắng
Chúng lại đi
vội vã
vẹo xiêu
tìm màu cứu độ
Chúng mang tên: bầy cừu & đứa chăn cừu.
Bên kia
đồi xương rồng xanh, lùm xương rồng
xanh, nhánh xương rồng xanh
ở về phía bên kia nắng.
ĐIỆU CUỒNG VŨ BUỒN
hay Chuyện Ong Ka-ing Cân
Ở đó gió không còn nhảy múa trên ngọn đồi sớm mai nữa
ở đó con gà trống chờ hiến tế không gáy tiếng cuối cùng
ngọn lửa cháy thiếu nhiệt tình ở đó
chai rượu lễ tẩy trần không ai rót
Ở đó ông thấy thế giới thật buồn
Bọn trẻ hết tin vào lễ thánh
giàn nước bỏ hoang
bài tụng ca vọng không vào nắng
ông thấy thế giới thật buồn ở đó
Ông nhảy điệu cuồng vũ thật buồn ở đó
ông thấy
một hoài vọng đang chết và
một nền văn minh đang chết
niềm tin đang chết
chậm
Ở đó mọi vật thể trôi đi
rất chậm
ngôi nhà, làng, gió, những kỉ niệm rơi khỏi ông
ông thấy thế giới thật buồn
Rời bỏ cuộc lễ, ông đi
nửa đêm hôm ấy
người làng tìm thấy một Ong Ka-ing say vùi bên hốc đá.
CHUYỆN ÔNG KLƠNG MAN
Không gì buồn hơn khi ông hiểu
ông đã hết thời. Xa
công văn đi và đến xa
giọng ba đời cô thư kí với tiếng máy chữ cũ kĩ xa
cửa văn phòng mở, đóng đúng giờ không gì
buồn hơn
Ông về vườn nhưng
ông hiểu vườn đã hết thời
(từ điển hôm nay cần xóa từ về vườn, có lẽ)
bờ mương không còn cong, dòng nước thôi
làm lững lờ
lối cỏ, điệu cò đã vào qui củ. Thật quá buồn
Ông về. Nhà đang hết thời
cánh trẻ đổ hút vào phố
(không thể tránh)
bà cả ngày dán mắt vào nỗi niềm phim bộ
(không thể trách) bởi làng cũng vừa hết thời
Cây kuao vừa bị đốn hạ, hết
tiếng bò ngọ trưa hết
tiếng chó tru ma nửa khuya hết
bài tụng ca ban mai
Không gì buồn hơn.
THƯỢNG ĐẾ TỤT HẬU
hay Chuyện ông Klơng Man2
Ông chưa nghe tên Nietzsche bao giờ
và chắc sẽ không bao giờ nhưng
ông thét lên: Thượng đế đã chết khi
Giữa ban ngày, ông thấy Mĩ
đánh nhau với Iraq
cánh tay & mảnh sọ người văng tung tóe vào
bữa tiệc chiều nơi một làng nghèo & xa
đàn ông & đàn bà háo hức xúm quanh tivi trắng đen
ông thấy thượng đế bị thương khi
Cháu ruột ông kêu với người yêu nó ở xa, rất xa
bằng thứ giọng lạ: em đang khóc đây
nó hớp ngụm coca cầm tay đang
mắt nó ráo hoảnh
anh bỏ rơi em rồi: nó thở vào cái môbai bé xíu
mắt chăm chăm vào gương soi nhỏ &
kẽ đậm chân mày rất đen mẹ nó cho
trong ánh mắt kia, thượng đế giẫy giụa ông thấy
Với Font chữ Chăm được kẽ nét đầu tiên
với bản Glang Anak đầu tiên được dịch, in
& được mang tặng
với tháp Po Rome được phục chế
thượng đế chết
Với ca Sida đầu tiên của Chăm, cô gái bán bia ôm đầu tiên,
tên ăn mày đầu tiên, con sông lấp đầu tiên
chứng mất ngủ đầu tiên của ông, quần jean đầu tiên con Xanh sắm,
xe trâu đầu tiên được đẩy vào phòng trưng bày,
cơn gió xalatan trái vụ đầu tiên thổi qua rừng trắng
mùi đốt rạ tuổi thơ đã mất
vụ giết người vừa xảy ra hôm qua, li dị tại phiên tòa đầu tiên, phá thai đầu tiên, chiếc xe Dream đầu tiên chạy vào làng, bể hụi đầu tiên, ông chồng uống
thuốc rầy đầu tiên
kut được xây, ngọn đồi tuổi thơ bị san bằng,
xe rác đầu tiên thải thối qua cầu nắng
làm
thượng đế chết nhưng không. Ông nói
thượng đế không chết
thượng đế rớt lại phía sau.
BÍ ẨN CỦA THÂN
hay Chuyện ông Dhan Than
Thân đó, nằm kia!
từng dọc ngang chinh phục quý cô nõn nường
đại náo khắp làng trên xã dưới
bắp tay bò mộng đó
vật đổ mọi mọi bọn thanh niên xóm Dưới
cặp giò cột nhà Halam đó
lừa qua 3-4 hậu vệ đội bóng huyện bên và
chân chiến đó
xoay vòng phục vụ chỉn chu ba bà vợ
nuôi 22 đứa con to cẳng cồ vai
đang nằm kia, thân đó
làm mùi
Đòi quan đầu tỉnh mở lớp xóa mù tiếng Chăm cho cánh trẻ
lớn tiếng yêu cầu ông Thiệu không san bằng làng Thành Tín
phác đơn lên Bộ phát triển Sắc tộc miễn nghĩa vụ quân sự cho Chăm
ông đấy ư?
đang cháy
Tiếng lửa reo như tiếng pháo, thân đó
nước da màu đồng hun, tôi thấy
đôi mắt rất sáng
tôi thấy, đã rất buồn, thân đó
cháy
thành tro
đang làm cổ tích.
Chuyện anh T’Maung
Có một người
nông dân quá nông dân
mút mùa cày thuê từ
đồng này sang khác đến
thuộc lòng từng tên con trâu
quen thân từng khóm cỏ bụi tre đám bùn đồng Hamu Lanung, Hamu Rok
đồng Hamu Lai Hamu Jawil Hamu Pa-auk Hamu Kai Prauk Hamu Ong Dhan Hamu Mưbiơn Hamu J’Ngwa Hamu Jađaw Hamu Gađak Hamu Li-aung Hamu Kai Kơm Hamu Mưbhauk Hamu Car Canang Hamu Gơm Dei Hamu Mưklung Hamu Pơrya…
Đêm trôi từ quán càphê này sang khác
quán càphê nhà quê vô danh không
làm gì không
chuyện với ai
trôi
như thể bóng mờ
Có một người
không tình yêu tình bạn không
gia đình không tổ quốc không hối hả không lo lắng không
như một bóng mờ
trôi
Từ quán càphê này sang khác mỗi ngày
chọn góc khuất có một người
ngồi viết tên con trâu, dòng sông, cánh đồng
bằng nét chữ rất nét vào cuốn sổ ghi rất đẹp
để làm gì không hiểu
Một người
cuộc sống được đo bằng bước chân theo đường cày và
từ nhà qua quán càphê từ quán càphê
này sang khác không gì cả
sống để từ từ già nua
hơn cả bóng mờ
Khi tất cả con sông bị lấp cánh đồng đã chết con trâu lần lượt rời bỏ đời cày
có người suốt ngày ngồi quán càphê lẩm nhẩm
không gì cả
chỉ những cái tên
Một người
ngày mai đi về phía giàn lửa.
Chuyện Chăm H’ri
Tặng Trà Vigia, tác giả truyện ngắn Chăm H’ri
Là hạt giống cuối cùng của hoàng tử bị bỏ rơi
khi
năm tháng qua đi lịch sử qua đi
bóng tối qua đi ánh sáng qua đi
ông ở lại
không căm giận than van trách oán
Cư trú đường biên đêm và ngày
một sinh thể nhùng nhằng
giữa thế giới loài người và lũ vượn
lưu giữ thứ kí ức
về tàn cuộc
Khi sự chờ đợi làm thứ gió bào mòn dốc trán
hi vọng thành nỗi xa hoa tinh thần
ông đi xuống với thế giới con người
Kể rằng
ông khước từ ngôn ngữ lũ vượn cả
chối bỏ tiếng nói loài người
Kể rằng
ông chỉ huýt sáo
buồn hay vui ông huýt sáo chán nản hay hứng tình ông
huýt sáo chép sách hay tu rượu ông huýt sáo
dật dờ làng qua làng
Kể rằng
ông là Chăm H’ri cuối cùng
đang sứ mệnh truyền lưu một bí mật
không cứu vớt ông không thể cứu vớt ai
Khi nửa khuya tiếng huýt sáo ông vang lên kì lạ
khiến trái nứng của góa bụa trong làng thức giấc
chùm lông nách quý bà bắt đầu dậy mùi là
ông lên đường làm cuộc gieo vãi
Để
khi mảng nắng đầu tiên của ngày sắp khai vỡ trên đồi trọc
ông đi về phía rừng thế giới riêng
ông.
KHOẢNG TRẮNG CÒN LẠI
May, Glang Anak chưa là đối tượng luận văn tiến sĩ
chưa bị đóng khung trong công trình hàn lâm. Và may
chưa nhập kho thư viện
để
ẩn ngữ còn cám dỗ bước chân hoang
May
ariya chưa được nhà nghiên cứu chia chương mục
các ngài giáo sư chưa phân nội dung, hình thức
chưa rạch ròi đo đếm. May
Kẻ mới vào làng văn còn lưỡng lự tới lui
người yêu thơ còn học làm quen đời chữ
thông điệp lạ xa
khép mình sau trang sách vô danh. Rất may
chưa bị lôi ra ánh sáng, còn hoang hóa, còn ẩn mình
ý nghĩa còn cơ hội mời gọi
trái tim lầm sai
Không đáng buồn ư? Một cuốn sách
bị xâu xé, cưỡng bức, tra xét, phanh phơi
Glang Anak sẽ không còn xa lạ
ẩn ngữ thôi sống đời ẩn ngữ. Và cả mi nữa
Inrasara
không còn bao lâu nữa sẽ
làm quen thuộc
Chẳng đáng buồn ư?
YÊU NHAU 3 THÌ
1. Thì Lãng mạn hậu thời
Ở một thành phố phương Nam khi xe cộ đã đi ngủ
sự vắng mặt em khởi động nhớ trong anh
nhớ vào mùa gieo hạt
Nhớ
sáng tạo điệu bước em & ánh mắt em
môi hé em & vùng ngực nõn em. Sáng tạo
bàn tay móng ngắn em & vòng ôm nhiệt tình em
Nhớ mọc ngang tầm im lặng
nhớ hủy thiêu trùng trùng khoảng rỗng
Ở thành phố khi ý thức đã đi ngủ
anh bay bằng triệu cánh tình yêu về làng quê phương Bắc
nơi
em đang xõa vùng tóc lạnh run rẩy thân mai trong rét
chờ anh phủ hơi ấm phương Nam
Ở một thành phố
da em thơm như niềm vắng mặt
2. Thì H[ậu h]iện đại
& chúng ta yêu nhau bằng thứ tình yêu đã lỗi thời
tình yêu từng xảy ra trong tiểu thuyết
Tự lực văn đoàn chẳng hạn. Cũng có thể gần hơn
Lối hôn này cóp của Bardot, Fonda – ai biết
thứ vuốt ve tối qua từa tựa The Pretty Woman
& chúng ta
yêu nhau như lặp lại
Như là bản sao
chán quá đi mất, em nói
hay mình lao bừa vào nhau đi anh
Nhớ anh da diết – bọn làm thơ chập cheng đã viết nát
yêu em mê mệt – Barbara Cartland đã nói rồi
điệu nghệ hơn cả anh, có lẽ
Hay ta chia tay đi em
lại là thứ chia li không miếng nào đặc sắc
na ná trong phim, xa hơn: truyện cổ tích
& thì
đành yêu tạm thôi, mình nhỉ!
3. Thì Cổ điển mới
Đất màu ngô
em & anh xe hơn một giờ
chúng ta ngược về lãng mạn lạc thời, em nói
Đất Cao Lan hẹp mà lòng em rộng
đồi Cao Lan cằn làm hồn anh phì nhiêu
quành xe vào hiện thực
Trời đang rét mà mắt em ấm
tay anh buốt cho da em thơm
người không dài lời về nghèo khổ
Đất màu ngô
tình yêu màu gì không biết
môtô lạnh cóng hơn một giờ
anh cứ giàu lên từng cây số.
LIÊN KHÚC CHUYỆN TÌNH VÙNG CAO
1.
Kể rằng:
Đó là buổi sớm mai bất ngờ nghe phôn anh:
Không ưa bùa vẫn phải tin bùa
không thích bói cũng xin một quẻ
Đó là khi đọc tin nhắn em trưa nắng đậm:
Ai xui anh bay mùa mưa mai
bằng hai cánh gẫy
Đó còn là buổi chiều ngọt, anh bảo:
Em lăn tròn vào anh, ai khiến
cho hơi thở ta chung
Và đêm tối kia đã nói lời đồng lõa:
Ai bỏ bùa ta cho ngón tay đan ngón tay
cho mắt chìm trong mắt
môi tan vào môi
cho hai ta nóng chảy
Kể rằng:
Đó sẽ là những sớm mai ta hát khúc Coda:
Đành tin vào một vu vơ quẻ bói
đành tin vào thứ bùa mê.
2.
Không gì nguy hơn tứ thơ đến khi áp-phe ngập đầu
lời tơ nõn phanh phơi trước đống con số dọa nạt
run rẩy trên lằn ranh sống chết
giấc mơ ngoảnh đi không thể vẫy
xác từ nghẽn lối bảo tàng
con đường tối mở ra thăm thẳm
Không gì gây chán hơn nhận phôn em lúc văn phòng tôi
vừa chật ních khách hàng
lời giản đơn bị xua đuổi bởi thứ ngôn ngữ phồn vinh
toan tính lỗ lãi đi rồi / đường dây em lạnh
cánh chim thổ âm tuổi thơ bay mất
lồng ngực tôi trống hoang
Không gì làm xa lạ hơn hèn kém của nhà thơ
đến không dám đánh đổi
an toàn thường trực, tiện nghi dài lâu
lấy giây phút bất an ngắn ngủi
Em mang thổ ngữ anh đi đâu?
ai mang hơi thơ tôi đi đâu?
3.
Khi em đổ bóng ngọn đồi màu đồng hun em xuống đời trôi anh làm lang thang
lang thang mãi khu rừngnguyênsinhem
cho anh mất lối về
Anh hãy thử đếm hạt cát bãi nắng Ninh Chữ để biết em yêu anh thế nào
và hãy đếm
lá rừng Cao nguyên ngày anh lạc
dẫu rừng có bị đốn sạch lá vẫn làm hạt phù sa về đồng anh trầm tích
anh có tin vào rừngphìnhiêuem?
Anh đói anh khát đã có đó rừng em
buồn – anh rúc vào nách rừng em ngủ vùi
vui – anh nhảy giỡn đùa nghịch đồi rừng em
chán giận – anh đừng quên tìm hoa lá rừng em xoa dịu
máu phiêu lưu giang hồ – anh cứ đến miền thẳm sâu rừng em khai phá
Chỉ rừngphìnhiêuem là tặng vật của suối nguồn
chỉ đồngmẫuhệnhiệmmầuem là mùa màng vô tận.
CUỘC SỐNG NHƯNG KHÔNG
như thể sắp mưa
như thể sự thành khẩn, như thể một bài thơ
như thể bữa cơm thân mật
như thể một bài phê bình
như thể cơn gió lạ sắp quét qua đồi trọc
như thể điếu văn thương tiếc nhưng không
như thể cuốn tiểu thuyết lớn vừa khóc chào đời
nhưng không
như thể luận văn mạo nhận
như thể bài điểm sách khách quan
như thể lời khen, như thể tiếng hú của loài vượn tiền sử
như thể nắng lạ, một vài từ đang chết như thể
tiết trinh bị xâm hại, như thể mây bay rừng trắng
nhưng không
như thể tiếng bước chân cha vừa đi qua
như thể hứa hẹn một tương lai tươi sáng
như thể em chưa xa như thể
nhà văn
như thể buổi họp sắp kết thúc như thể
sắp có quả phạt đền nhưng không
như thể tình yêu là vĩnh viễn nhưng không
như thể chưa có bão số 9
nhưng không như thể tận cùng của chịu đựng
như thể bức thư chưa được viết nhưng không
như thể chiến tranh Iraq chưa xảy ra nhưng không
như thể khủng hoảng hạt nhân
như thể giá vàng xuống như thể hàng thổ cẩm đang ăn
nhưng không
như thể sống lặp lại…
NHÀ THƠ ĐỌC THƠ MÌNH
Tôi ngáp đến ba lần
khi mới đọc qua hai câu thơ nhảm, nhàm, sáo
& mòn, ẩm & hụt hơi
những câu thơ chết tiệt
bài thơ nói to
Tôi đã ngáp đến bốn lần
nhất là
khi nghe các nhà thơ đọc thơ mình & hơn nữa
nhìn các nhà thơ trẻ đọc thơ mình, tán
nỗi niềm chào đời o oe của thơ mình
trên sân khấu
trước màn hình
nhảm, nhàm
đến năm bận tôi ngủ gật
Khi tôi phải đọc thơ tôi vào
micro trống hay giữa hội trường nghịt người
tôi không thể
ngáp &, cũng không thể
ngủ gật
tôi như thể đang chết
Bài thơ xong là thuộc về KHÁC.
CÓ LẼ CHỈ CÓ ANH
Có lẽ chỉ có anh còn tin
vào sự kì diệu. Chỉ có anh có lẽ
và một ít người thôi
trong khởi đầu khó nhọc này
nhỏ nhoi còn hơn hạt thóc có lẽ
Sự kì diệu mở ngõ sinh phận anh
chính nó sẽ
cố định số mệnh anh
và một ít người thôi chắc thế
Niềm tin
nặng trái núi
có lẽ anh bị đuối sức
bị hụt hơi
trước định phận ngu ngốc này
sau khởi đầu vụng dại này
Có lẽ chỉ ít người còn tin
vào điều kì diệu chưa chết
vào khởi đầu đã xa
hạt thóc nhỏ nhoi bọn trẻ con đánh rơi ngoài nắng.
CHẲNG CÓ GÌ TRẦM TRỌNG CẢ
Chẳng có gì trầm trọng cả
khi lũ mây đen nặng hơi nước không chịu làm mưa xuống rẫy khan
cô gái họ Likuk chưa biết đến vị hôn đã yểu
cô khác uống thuốc rầy sau đêm tình nhân đầu tiên
Không có gì nghiêm trọng lắm
có thể cô nàng đã nông nỗi
như ông Phok nhìn thế giới qua ngôn ngữ đang rụng đang mòn
cũng chưa đến nỗi nào nhưng
ông đã rất buồn
và sống như là tự tử
Lẽ ra ông Klơng Man cứ hèn như bao kẻ khác hèn
họ sống không tệ như ông tưởng, có lẽ
chuyện đầu gối năm xưa đã đi vào lịch sử
anh T’Maung bỏ vài buổi cày đột xuất ngồi quán càphê
Trà Vigia không làm cuộc lãng du sang Thái
và không có cuộc lưu lãng trở về hay
Trần Wũ Khang cứ nằm lì Núi xám
chuyện lẽ ra không nên như thế
Cũng không nghiêm trọng
cả chục cừu giống thiếu cỏ chuyển sang xẻ thịt
rớt giá và bị con buôn xù
thằng bạn đưa tang bằng chục bình rượu gao
thằng khác lẽ ra cần kịp ngưng ăn đút lót
thằng nữa bỏ thói hoạnh họe bà con hoặc chớ ra ứng cử Mặt trận huyện
giá phân đừng tăng. Thằng Yaman đừng chạy xe quá tốc
chết. Cũng chẳng có gì trầm trọng nếu
nó đừng lôi bạn tình nó theo
hoặc lẽ ra nó nên chọn cái chết khác vào ngày khác
sau chiều mưa muộn chẳng hạn
Lẽ ra ông Ka-ing Cân chớ bỏ dở lễ Rija Nưgar
hay chiều thứ bảy năm ấy tôi đừng nhảy xe lửa
về gặp em và lẽ ra
em đừng cười như thế
cho
20 năm sau tôi còn cù rủ buồn
Cũng không có gì là quá nghiêm trọng
ngày tháng vẫn trôi mây vẫn bay qua rẫy khan và cuộc đời vẫn
nhộn
ví có buồn ít/nhiều cũng không sao cả
Chăm H’ri vẫn huýt sáo mỗi nửa khuya
Mưdwơn Tìm vẫn chơi đủ đầy 72 điệu trống.
Last modified on 07/05/2007 – 4:00 PM © 2004 – 2007 www.thotanhinhthuc.org.
MUCLUC