Chuyện1. Chạy dịch

Mẹ dắt anh chị em tôi đi trốn
năm sáu ba. Không đâu xa mẹ dắt
qua nhà bà cô cách ba ngõ, mẹ
nói ngủ lại bà cô côi cút. Tôi

biết mẹ dắt anh em tôi chạy dịch.
Cha kể ngày xưa ông ngoại cõng cha
chạy xa rất xa. Thời buổi này ấp
chiến lược không đi đâu cả. Tôi nhớ

chị tay ôm cứng cái ao dhai cũ
nát ông Ngô tổng thống cấm Cham mặc
tay dắt thằng út đứng khóc nước mắt
hai hàng. Hôm nay thằng út con lớp

sáu, ao dhai chả ai cấm mấy đứa
cháu chị vứt đi lâu rồi.

 

 

Chuyện2. Ăn chữ

Tôi có thằng bạn mắc bệnh ăn
chữ. Không thứ gì khác hắn ăn
sáng trưa chiều hắn nhai ngấu nghiến
Vợ hắn khóc hai năm nay thôi

Hắn ăn đủ các thứ nặng nhẹ
Nietzsche Khổng đến Sagan tất
tần tật hắn ăn từ tốn chậm
rãi những con chữ. Thuở xà lỏn

ên mắt tôi thấy lão Klum mõ
làng ăn trăng với nước lã trừ
bữa. Trước nữa, cha kể ông cố
ngoại tôi chạy càn Minh Mệnh đọc

kinh lễ đốt tập thơ Glang Anak
pha nước đái trẻ uống thay vì
ăn chữ. Ông sống trên trăm tuổi
cha nói giòng ăn lạ chỉ sinh

một ở thế hệ nào đó bất
kì đâu Cham không bao giờ tiệt
nòi ăn chữ. Vợ hắn khóc sao
trúng ngay chồng em.

 

 

Chuyện3. Chờ tàu

Có lẽ đã một trăm, hai trăm
năm và hơn thế nữa, ông đã
chờ những con tàu, đến vào buổi
chiều, như ông Kadhar hứa

Bảy mươi năm trước, con ông đã
chờ con tàu, chắc chắn sẽ đến,
người cha nói – người cha thì không
thể dối con được. Như bốn mươi

năm qua, cháu ông chờ tàu, buổi
chiều, sau giấc đóng chuồng. Họ chờ
như thế, dáng đứng ấy trên mô
đất ấy – về phía biển, những con

tàu chắc chắn sẽ đến. Tổ tiên
họ hứa thế, sách chép như thế
họ không thể không chờ con tàu
đến từ phía biển – nỗi cha truyền

Mãi khi có ấp chiến lược họ
mới hết chờ, hết còn cơ hội
chờ những con tàu đã đến và
bỏ đi từ lâu rồi, có lẽ.

 

 

Chuyện4. Sông Lu

Sông Lu sinh ra cùng tôi năm đinh
dậu. Hai mươi tháng hạn sông Lu nằm
phơi thân trầm dòng vào lòng đất. Sông
Lu chảy quyết liệt lúc tôi vỡ tiếng

nói đầu đời, sông Lu ẩn mình trong
tôi khi tôi bỏ làng đi lang bạt,
lần nữa sông Lu lại ra đời với
tôi ngày trở về. Đừng ai hỏi sông

Lu ở đâu, đất Phan Thiết sông Lu
lớn dậy chảy ngang trời Sài Gòn bay
Tokyo, sông Lu tắt Baghdad
hát cùng Euphrates. Sông Lu ngã bệnh

chết khát, như tôi, sông Lu giận dữ
gào thét hay rì rầm kể chuyện. Sông
Lu khô – cháy, đứng – đói, đầy – trào, sông
Lu nung nóng đồi cát hay sông Lu

tự vỡ bờ chở phù sa bồi ruộng
đất quê hương. Cả khi sông Lu bị
con người biến thành thứ mương tháo vô
dụng, sông Lu vẫn cần cù mang phù

sa đổ vào biển. Sống như là mang
phù sa đổ vào biển.

 

 

Chuyện6. Trâu khóc

Những con trâu khóc vào đời tôi. Chàng
Mok hiên ngang một cõi dẫn đàn qua
đồi cọp tát phải mông xe cam nhông
chở về bỏ cỏ nó khóc tin mình

sắp chết, cha đào hố sâu lút đầu
chôn với đám lá, mẹ khóc. Đúng năm
sau cái Jiơng già đứng khóc nhìn cháu
chắt trận dịch sáu hai dắt đi trống

chuồng cô đơn với mấy cu con ngồi
khóc. Cu Pac sừng dài oanh liệt mỗi
mùa cạ gẫy hai đầu cày, cha qua
ngoại cậu út hú mấy chú trói đè

ra cưa mất gần nửa sừng trái, nó
khóc điên dại giẫy đành đạch như hôm
bị thiến, còn hơn thiến trông chả giống
ai, cha về nó khóc. Bạn đi cặp

nàng Pateh mãi khóc cho dáng đẹp rất
đực của mình, cha bắt kéo xe đỡ
riết thành quen, chúng bạn quên mất nó
cái, có mỗi nó nhớ mình cứ trinh

dù đã qua đi sáu mùa rẫy, nó
khóc không nước mắt. Những con trâu khóc
ướt tuổi dại tôi.

 

 

Chuyện7. Ông Phok

Ông không làm gì cả, đi loanh
quanh. Ông không đi đến đâu cả,
đi rồi về. Ông không làm gì
cả, ông suy nghĩ – không nghĩ ra

cái gì cả. Con cháu nói thứ
ăn hại, ông cười buồn. Lối xóm
bảo đồ lười biếng, ông nín lặng.
Không lo đói, lo rét gì cả –

giữa đời làng bề bộn. Ngồi trên
tảng đá, ông không nhìn gì cả,
trừng trừng. Ông lẩm bẩm câu thần
chú không ai hiểu gì cả, ông

cười không kẻ biết cười gì cả.
Ông đứng dậy bước về phía góc
khuất xương rồng, và vén váy ngồi
đái. Ông về, làng như thể của

ông không là của ông. Ông vào,
nhà của ông hết là của ông.
Một sáng thức dậy, ông bỏ đời
đi mất xương cốt.

 

 

Chuyện8. Mộng độc

Mẹ mộng độc. Thầy Kalơng thôn cuối
đung đưa quả lắc báo năm nay
đại hạn. Mang thai bọc khối buồn
tôi chín tháng thiếu ngày, mẹ đẻ

Vẫn chưa độc, thầy pháp nói năm
tôi hết chỏm sông Lu làm lụt
trôi nửa plây kéo đổ căn nhà
Yơ  độc tối bọn trẻ chúng tôi

chơi kuk dơp ngủ lang chết hụt
Đánh đòn tôi, mẹ khóc. Mộng còn
độc hơn nữa, thầy phán – thằng Klu
sẽ làm cái gì rất kì quặc

khác lạ trần đời. Mẹ buồn từ
ngày bọc thai tôi như mang khối
u độc. Mộng độc ám mẹ không
thôi.

 

 

 

Chuyện9. Sách hoang

Không còn ai để chuyển lại, bản
chép tay ngổn ngang phế tích – sách
làm hoang. Sách không tìm ra người
đọc, không một lần được lật lên

nữa – sách hoang. Sách bị truy đuổi,
đày đọa, bị chôn giấu trận đi
tản, sách bị treo mòn, bỏ quên
nằm phủ bụi – sách hoang. Sách không

còn cháu con ngó tới, triệu con
chữ chết lì đáy ciet – sách hoang.
Không ai chép truyền, người yêu chữ
hết hứng, đã tay yếu, mắt mờ,

đã mỏi mệt – sách hoang. Cha nói
con chữ không được đọc to lên
trước lúc mặt trời mọc, chúng nó
bệnh – tiếng nói làm hoang. Với trang

sách hoang, với cả đống bản chép
tay bỏ hoang.

 

 

 

Chuyện10. Cây kuao

Cây kuao đám nhóc chúng tôi khoái
bày cuộc chơi ôm năm, sáu, bảy
đứa không xuể. Cây kuao mẹ kêu
tên thần nhát tôi những lần tôi

nhè, ông cậu đi rừng ngưng xe
trâu xuống đốt nến khấn. Cây kuao
già bọn trẻ chăn trâu lạc đường
ngóng lên tìm lối về. Cây kuao

con út thần sấm mùa bão tới
hú kinh hồn Kinh Cham Raglai
cả vùng thần phục, ít ra cũng
biết nể mặt tránh xa. Cây kuao

tay cách mạng bảy lăm muốn làm
mình ta thuộc lòng duy vật biện
chứng cả làm mẩy ta đây trung
kiên, tự tay xách rìu đốn cây

kuao già ngã đè bẹp dí ông
tiêu đời vào đất. Đồn rằng cây
kuao tiếp tục chương trình ngã bóng
đè nát cả nhà ông, còn vãi

lá bay ám dòng họ ông đang
sống yên ổn tận nơi nào xa
lắm.

 

 

 

Chuyện11. Glang Anak

Khi tất cả đã đổ vỡ – ông đứng
đó giữa đụn cát bãi bờ, Glang Anak
không nơi đến chốn về, ông đứng đó
cao lớn cô độc, Glang Anak nhỏ bé

muốn làm mất hút. Những con chữ gánh
một trăm mười sáu câu thơ không thể
nâng đỡ Glang Anak. Khi không thể cứu
vãn nữa rồi – ông bước đi, Glang Anak

không tuổi tên danh dự quá khứ tương
lai hi vọng tuyệt vọng. Một mình ông
đứng đó Glang Anak – hiện thực mà mơ
hồ, vừa được nhưng đã mất, có mặt

như vắng mặt. Ông đứng đó Glang Anak
không tay chân bao tử khối óc, bóng
ông đổ xuống bóng cát đổ vào bóng
đêm Glang Anak. Khi đã nhìn thấy tất

cả, đằng trước đằng sau, khi đã chịu
đựng tất cả – Glang Anak ông đứng đó
trái tim vươn khỏi lồng ngực lớn lớn
dần sụp quỳ uống biển Đông, cho khô

cạn. Cho đủ một trăm mười sáu câu
Glang Anak lầm lủi trở về. Khi đã
thấu hiểu tất cả – ông bước đi, không
ai biết ông đi đâu, Glang Anak vô

danh hơn hạt bụi vô danh. Khi đúng
một trăm mười sáu câu thơ làm hành
hương trở về đỡ nâng vạn sinh linh
sót lại, Glang Anak ông đi.

 

 

 

Chuyện12. Apsara

Thuở em ngủ quên trong đá, tôi
nghĩ có thể em có – tôi mơ
mộng em. Khi em ước thoát đời

đá, tôi tin em sẽ có – tôi
thèm khát em. Lúc em đòi rời
kiếp đá, tôi biết em chắc có

– tôi khẽ chạm vào em. Tôi vỗ
mạnh vào em, em vỡ tiếng nói.
Em cất tiếng hát, khi tôi đánh

thức em. Em đã có – đường nét
và hình khối, dáng đứng với điệu
cười. Apsara              Ap  sa  ra

Tôi gọi tên em – em bước ra
và nhảy múa nhảy múa nhảy
múa. Người đời thấy em có mặt

biết em đang có mặt. Thuở đời
tung hô em, em buồn. Em nín
lặng – ngày, tháng, năm, thế kỉ

và thiên kỉ. Em ngoảnh đi, không
thể níu. Tôi không thể gọi. Em
sụp đổ. Em mong về với đá

quyết trở lại kiếp đá. Một lần
và vĩnh viễn. Ap    sa     ra   Ap
sa   ra.

 

 

Chuyện13. Trẻ dại

Tôi đã làm khổ cô láng diềng niên
khóa cuối trung học trước khi làm lang
thang. Năm năm nàng chờ, thằng Vang nói
mầy quá tệ làm nó khổ mầy ngủ

ngon ăn khỏe còn nhăn răng cười như
khỉ. Ôi em còn hay đã thành ma,*
hôm nay trời trăng nào biết? Tôi đã
chửi tệ bà nhà quê đáng tuổi mẹ

không một lời bà quay lưng đi dáng
lom khom muốn đổ. Bốn mươi năm bà
quên, tôi thì cứ nhớ. Tôi đã chơi
bóp cổ chú chó con nhà hàng xóm

cho tới chết. Tôi đã bẻ trộm cả
đống măng tre bác người Raglai bạn
nối khố của cha. Tôi đã đánh bè
hội đồng thằng chăn trâu làng bên ăn

cắp lúa bó bác Phôk. Tôi đã trịnh
trọng thử học làm thiền sư rũ bỏ
sau lưng sự đã rồi đã rồi đã rồi
nhưng không thể. Không sự cố nào khiến

tôi đốn ngộ không bài học nào làm
tôi tiệm ngộ. Tôi đã không thể quên
không bao giờ. Bao giờ.

_____________
* Thơ Nguyễn Đức Sơn

 

 

 

Chuyện14. Thằng hoang

Lớp mười bỏ trường đi hắn kêu
chương trình quá chật, thằng hoang đàng
chuyên chọc ổi trộm bài không học
cũng thuộc ấy. Mười bảy tuổi bỏ

nhà ra đi hắn bảo làng quá
chật, cái thằng to xác siêu sao
ghi không dưới chục bàn một trận
xóm dưới ấy. Bỏ đất ra đi

hắn bảo Phan Rang quá chật. Bỏ
đại học hắn cho giảng đường quá
chật. Tổ quốc quá chật, lễ lạc
ý hệ, văn chương, triết lý quá

chật không chứa đủ hắn, thằng hoang
đãng ấy đang sống chết nơi đâu
Hắn đã tặng cho hoa hậu lớp
Msa một bụng rồi bỏ đi mất

tăm dặn đợi anh em nhé, mười
năm chờ hết nổi nàng chửi gió
đợi nó cho mệt cái lồn vụt
cưới chồng Hamu Crok. Hắn vẫn

không chịu dẫn xác về, nước mắt
bà mẹ tội nghiệp không làm mềm
hắn, bốn mươi năm thằng hoang hủy
hắn dọc ngang chân mây góc phố

nào bà con dòng họ vừa làm
tang hờ nhốt hồn vía hắn vào
cái klong đang rất chật.

 

 

 

Chuyện15.

Đầu gối1

Thuở năm hay sáu tuổi gì đó khi
tôi bắt đầu được ông ngoại dạy đọc
Pauh Catwai, có thể trước hay sau
đôi chút tôi đã mơ giấc mơ lạ

đời tôi đang trong xứ sở quen thuộc
xa lạ nào đó hầu như  tất cả
mọi người không chừa ai đều thấp lùn
già trẻ lớn bé thấp lùn. Bác Phôk

nông dân cậu Thak hói buôn bán dưới
phố thấp lùn anh Khan nghe nói làm
công chức to lắm dưới Phan Rang thấp
lùn, rất ít kẻ cao được mét sáu

chàng Kung khổng lồ to xác voi hôm
nay bỗng thấp lùn khác lạ, chú nhà
văn nổi tiếng, rồi ai giống cụ Khuon
vĩ đại đang làm nghiên cứu tận Sài

Gòn ông anh họ quý hóa tôi ôi
là nể trọng cũng thấp lùn tịt, cha
tôi lúc thấp lúc cao trông rất hãi
tôi kêu toáng lên thức giấc mơ vẫn

cứ thấp lùn chạy xộc vào nhà trong
soi gương chợt đêm thấy ta là thấp
lùn đúng tám tấc hay hơn vài phân
gì đó tôi mở to mắt soi đi

soi lại trăm lẻ lần mới đốn ngộ
ra rằng làng nước quỷ thần ơi cả
xóm đang sống bằng đầu gối.

 

Đầu gối2

Tôi chạy ào ra ngoài đường la với
ông anh cụ Khuon đang ngồi bằng
đầu gối ông anh bảo thằng này

khùng có muốn tao nổi khùng không
Chạy tới đầu ngõ kêu cậu Thak cậu
đang đứng bằng đầu gối cậu nói mầy

đi chỗ khác cho tao tính toán tao
đang điên cái đầu đây. Chạy ra đồng
mách bác Phôk bấy lâu nay bác theo

cày bằng đầu gối bác nồ chú ngó
roi dong này, tôi chạy sang cha sang
ngài nhà văn với chàng Kung với với

với không ai nghe tôi cả không ai
không một. Từ đó tôi bỏ làng đi
lang thang, bằng đầu gối.

 

Đầu gối3

Bốn mươi năm sau trở
về tôi vẫn còn nghe

kinh hãi bóng cái đầu
gối như thế như thế

hiện đến đột ngột trong
giấc mơ nào đó trong

xứ sở nào đó.

 

 

Chuyện18. Ma Hời

Vất vưởng ở đường biên đêm và
ngày những con ma hời giữa sống
và chết sự thật và huyền thoại
mù mờ lồ lộ trên lằn ranh

vắng mặt và có mặt. Những con
ma hời tưởng đã mất hôm qua
vẫn còn hôm nay lầm lụi giữa
quen và lạ xa lánh hay gọi

mời. Những con ma hời vật vờ
giữa âm và dương trên đường biên
thế kỉ cũ và mới. Những con
ma hời đã mất thân xác nhưng

chưa hóa linh hồn Cham Hroi chối
từ Cham Jat không nhận dắt nhau
đi và về dọc đường ranh duyên
hải và đồi núi miền trung vào

giấc đêm chưa qua ngày chưa tới.
Những con ma hời hết làm người
nhưng chưa thành ma lấp lửng khu
lều trại trước cửa thiên đường và

địa ngục không đói rét cũng chẳng
no đủ. Những con ma hời căn
cước tên người họ ma quá khứ
đã xóa sổ tương lai chưa ghi

tên tạm trú dài hạn đường biên
hai thế giới. Những con ma hời
Năm thế kỉ qua.

 

 

 

Last modified on 07/05/2007 – 4:00 PM © 2004 – 2007 www.thotanhinhthuc.org.
MUCLUC