NHỮNG LÁ THƯ TỪ ORLÉANS

Thái Tuấn

 

 
 

 

 

mm

Orléans, 1966, sơn dầu, 81cm x 100cm

 

Orléans 25/2/1986

Sáng nay nhận được thư rất mừng. Ở đây mấy tuần nay tuyết ngập đường. Xe hơi bò đi không hơn gì người đi bộ. Cả tuần tôi đóng cửa ngồi nhà, lại thèm cái nóng ở miền Nam. Tuy nhiên trong khi ở ngoài lạnh rét năm, mười độ - song trong nhà sưởi ấm, tôi cũng làm việc như thường.

Bên này, hôm Tết nhằm ngày chủ nhật, nên Tết năm nay người mình, cũng lo ăn một cái Tết vui hơn mọi năm. Song không thể là cái Tết như bên nhà có đông đủ bạn hữu, nhậu nhẹt, đấu láo. Tết bên này hoàn toàn là gia đình đóng cửa ăn Tết với nhau. Không có xông đất, chẳng lì xì và chẳng cần hoặc không thể thăm viếng ai.

Đất trời ở đâu thì cũng vậy. Quê hương nào phải dòng sông ngọn núi, miếng bánh, tấm quà, bát phở hay chai nước mắm mà ta quen vị. Tất cả chỉ là tình bạn hữu, những cá nhân, những niềm tâm sự nhỏ nhoi. Những nụ cười và cả những giọt nước mắt.

 

Orléans 21/4/1988

Vị Ý vừa mới mất quãng 9 giờ tối ngày 17/3/1988 ở Hoa kỳ. Anh ấy vẽ bức tranh cao 4 mét, trèo lên cao, té xuống.

 

Orléans 28/7/1989

Tháng trước anh Ngọc Dũng có từ Mỹ sang tôi chơi, cũng cho tôi biết qua tình hình và chúng tôi cũng đã viết thư về cho anh Tâm (Thanh Tâm Tuyền).

Hồi này tôi đâm mê vẽ mực tàu, có cả hàng trăm hình vẽ.

 

Orléans 26/12/89

Hồi này tôi cũng chưa thể cầm bút vẻ viết được gì. Bên này cúm cũng lan tràn khắp nơi. Các hãng xưởng, nhân viên cũng nghỉ việc nhiều.

 

Orléans 27/10/1993

Tôi trở lại Pháp đã 2 tháng. Chuyến đi bất ngờ; và cũng cứ nấn ná vì tôi rất ngại thủ tục giấy tờ.

Trước hết là đến Montréal Québec; sau đó chú Sơn (em họa sĩ Thái Tuấn) sang đón tôi về chơi Nữu Ước, rồi trở lên Hoa Thịnh Đốn thăm một số bạn bè. Cũng tính đi Cali gặp anh và bạn bè ở một vài nơi khác, song đất Mỹ quá rộng lớn. Tôi trở lại Montréal đầu tháng 8 rồi từ đó lấy máy bay trở về Pháp.

Montréal thật đẹp, cảnh tứ thiên nhiên hợp với mình, mà thành phố thật tân tiến. Sự di chuyển dễ dàng bằng métro và bus, chẳng cần có xe hơi riêng. Nhất là cái thú thả bộ.

Cuộc gặp gỡ anh en văn nghệ nơi đây thắn thiết. Tôi nhận ra điều này: mọi tiếp xúc cá nhân và đời sống có phần cởi mở và vui vẻ hơn là cuộc chạm trán ở những bài viết trên báo chí. Và những đọc giả thầm lặng thật quan trọng. Đừng bao giờ quên họ. Cái giá trị của văn chương nghệ thuật mà có được chính là bởi sự nhận định, đánh giá từ phía những đọc giả thầm lặng. Không có họ thì chẳng có văn chương nghệ thuật nào đứng vững. Có họ chúng ta cảm thấy đỡ cô đơn. Mặc dù đôi khi sự cô đơn cũng là điều cần thiết, nhờ đó mà ta có thể nhìn ra cuộc sống một cách rõ ràng hơn.

Tôi nghĩ mình viết, vẽ trước hết cho chính mình, sau đó cho những đọc giả mà mình chưa bao giờ gặp gỡ và chưa hề quen biết. Cuối cùng mới là cho những người cầm bút cầm cọ.

Cuộc sống của con người từ xưa vốn đã như vậy, đầy những mâu thuẫn và vô cùng phúc tạp, song cũng không thiếu những điều đẹp đẽ. Điều quan trọng và cũng khó khăn là làm sao từ cuộc sống ấy, mỗi người tự tìm được sự phù hợp cho chính mình.

 

Orléans 18/3/1994

Phần tôi bây giờ đôi chân đã mỏi, không đi bộ được lâu. Giọng nói thì khan đi nhiều. Có nói trong điện thoại thì không ai nghe ra. Ngoài ra sức khoẻ vẫn bình thường.

 

Orléans 25/4/1994

Sự sáng tạo là làm mới lại, hình sắc và từ đã có. Chẳng thể bịa đặt ra hình sắc và từ nào mới hơn.

Con người đối diện với thiên nhiên, thấy Đẹp thì vẽ, làm thơ. Tới khi thấy sợ thiên nhiên thì chỉ còn tiếng kêu cứu, van vái. Van vái chẳng được, quay ra tìm hiểu; cũng chẳng đi đến đâu nên có vẽ, có thơ tức giận, ngạo mạn, văng tực, và đời sống con người cứ như thế mãi mãi.

 

Orléans 22/5/1994

Khi TT. Tuyền kêu không còn cô độc; tôi nghĩ là hắn đã quá thấm đẫm nên thốt thành thơ. Mà thơ thì cũng chỉ là âm thanh vang vọng từ cái vũ trụ cô đơn vô tận và tối om; ánh sáng yếu ớt của các vì sao không đủ sức soi sáng.

 

Orléans 5/7/1994

Hồi này tôi biếng nhác chẳng muốn làm chi cả và cũng chẳng mấy khi rời khỏi nhà.

 

Thư không ngày tháng

Trong đầu cuốn Kinh Thánh thấy chép: "Khởi đầu là Lời". Không ý sao có lời. Ý nằm trong âm thanh hình sắc sự vật thiên nhiên, đã đầu thai vào Lời và trở thành ký hiệu. Con người từ lâu đã quen sống với ký hiệu. Nói, nghe, nhìn, suy nghĩ, cảm xúc cũng từ những ký hiệu.

Ký hiệu sinh sôi nẩy nở, ký hiệu đẻ ra ký hiệu, con cháu đầy đàn; nạn nhân mãn xảy đến, và Ý cố vùng thoát khỏi sự giam cầm của Lời; bằng những Lời mới hơn và cứ thế trong vòng sinh sinh hóa hóa không ngừng.

Sự sáng tạo nghệ thuật vốn từ lâu, là sự cố gắng thoát khỏi Lời. Trả lại sự trong sáng cho âm thanh hình sắc, Dada, Siêu thực, Trừu tượng... và còn gì nữa, vẫn chỉ là những cố gắng đẹp đẽ, những mong ước vượt qua ký hiệu do con người tạo nên.

Đêm đêm vẫn có những nhà nghiên cứu không gian vũ trụ, chờđợi một tín hiệu từ ngoài không gian gửi tới: ký hiệu của thiên nhiên. Những ý nghĩ về "Lời Của Quá Khứ" gửi anh.

 

Thư không ngày tháng

Có những buổi chiều, thèm đến ngồi trên chiếc ghế, ở một quán cà phê. Vắng khách như ở Cali hôm nào.

Gửi anh bức vẽ không màu sắc. Tôi vẫn thích hình ảnh hơn màu sắc. Nó "thật" hơn và cũng đơn giản hơn.

 

Orléans 17/1/1996

Ngày tháng vẫn đẩy trôi cuộc sống; may mắn vẫn còn lại những gì không nằm trong tháng ngày.

 

Thư không ngày tháng

Những bài tôi viết về nghệ thuật thường là do cái nhìn từ hình sắc. Cái nhìn ấy lại phải chuyển hóa thành ngôn ngữ (địa hạt âm thanh) là phương tiện tôi rất vụng về. Mong Lời chuyên chở một phần nào Ý.

 

Thư không ngày tháng

Ở đây cả mấy tháng không được nghe nói tiếng Việt, trừ mấy đứa cháu bập bẹ. Nghe trong điện thoại, cứ tưởng tượng là từ cõi giới khác vọng lại.

Tiếng nói không phải chỉ là những âm thanh cao thấp, những ký hiệu. Nó còn là những gì khác, không hiểu nổi.

Lời nói đổi thành chữ viết còn tệ hơn.

 

Thư không ngày tháng

Đối với con người, những cái do thân xác thu nhận được, ta gọi là Có. Và những gì thân xác (gồm cả khối óc) không thu nhận được, ta gọi là Không. Tiếng Việt thật tài tình đã ghép được: Có Không, Không Có?

Con người không thể ở ngoài cái Lớn nhất và cũng không thể ở trong cái Nhỏ nhất. Khi vẽ những bức tranh tôi đã nhận ra như vậy. (Nhưng gì thuộc trời đất, thiên nhiên vũ trụ đều tròn trịa; nhưng gì con người tạo ra đều góc cạnh.)

 

 

 

Last modified on 09/28/2007 6:00 PM © 2004 2007 www.thotanhinhthuc.org.
MUC LUC