THƠ CHO TUYỂN TẬP 2015

 

 
 

 

 

 

mm

 

Trân trọng mời các bạn thơ tham gia tuyển tập thơ Tân hình thức 2015. Thơ tham dự gửi về email: baogiaytanhinhthuc@yahoo.com

Sau đây là tiêu chuẩn tuyển chọn:

Thơ phải hay, vì nếu không thì chẳng cần làm thơ, và chẳng ai cần thơ. Có hai yếu tố chính quyết định một bài thơ Tân hình thức Việt hay: Ý tưởng và Nhịp điệu. Với ngôn ngữ đơn giản, đời thường, nếu không có ý tưởng đặc sắc, và nhịp điệu toàn đầy, bài thơ sẽ không thể lôi cuốn được người đọc. Nhịp điệu toàn đầy, có nghĩa là không thừa, không thiếu. Ý tưởng tùy thuộc vào từng người làm thơ, nhưng nhịp điệu thì có những nguyên tác căn bản để nhận biết và đánh giá.

Luật thơ tiếng Anh là luật một dòng thơ, dùng đơn vị âm thanh với 2 âm tiết, không nhấn, nhấn, lập lại 5 lần thành một dòng thơ 10 âm tiết. Vì tiếng Anh là một ngôn ngữ đa âm, nên 10 âm tiết chỉ đủ một câu rất ngắn, nên trong thơ tiếng Anh, thường phải vắt từ dòng này qua dòng khác, với kỹ thuật vắt dòng, để hoàn tất một câu, theo nghĩa văn phạm. Trong luật thơ tiếng Anh, nếu chỉ dùng đơn vị âm thanh (không nhấn, nhấn) lập lại 5 lần trong một dòng thơ thì nhịp điệu bài thơ sẽ đều đều, đơn điệu, nên những nhà thơ phải dùng những đơn vị 3 âm tiết, và sau này Hopkins dùng 4 âm tiết, để thay thế cho một đơn vị 2 âm tiết, làm nhịp điệu bài thơ biến đổi đi. Vì thế, trong thơ tiếng Anh, nhìn giống như văn xuôi, nhưng khi đọc lên thì lại là thơ. Tiếng Việt là một ngôn ngữ đơn âm, khác với tiếng Anh là ngôn ngữ đa âm. Vì thế một âm tiết trong tiếng Anh, tương đương với một chữ trong tiếng Việt. Nếu đơn vị âm thanh trong thơ tiếng Anh là 2 âm tiết (không nhấn, nhấn) thì đơn vị âm thanh của thơ tiếng Việt là chữ cặp đôi (bằng trắc), như anh em, cha mẹ, bằng hữu …

Với thơ Tân hình thức Việt, nếu dùng kỹ thuật lập lại chữ cặp đôi (bằng trắc), tương đương với đơn vị âm thanh (không nhấn, nhấn) của thơ tiếng Anh, phân phối vừa đủ trong bài thơ, chúng ta sẽ tạo được nhịp điệu giống như luật thơ tiếng Anh, nhưng biến hóa và đa dạng hơn nhiều, vì được trải rộng ra khắp bài thơ, chứ không bị bó hẹp trong một dòng thơ như thơ tiếng Anh. Trong thơ tự do tiếng Anh, những nhà thơ dùng kỹ thuật lập lại chữ và câu chữ để tạo nhịp điệu, đã không thành công, vì là ngôn ngữ đa âm, nên chữ câu chữ có quá nhiều âm tiết, khi lập lại, nhịp điệu sẽ yếu, không đủ mạnh để thay thế luật thơ truyền thống tiếng Anh. Trái lại, với thơ Việt, là ngôn ngữ đơn âm, nên khi lập lại 2 chữ (bằng trăc), có tác dụng rất mạnh để tạo thành nhịp điệu, có thể tương đương hay hơn, so với thơ thể luật tiếng Anh. Đó là chưa kể, tiếng Việt có rất nhiều điệp âm với sự lập lại những nguyên âm và phụ âm đầu.

Trong bài thơ ngắn, 5 chữ , “Tết ở New York”, có những chữ cặp đôi lập lại như: năm cũ (3 lần), năm mới (3 lần), bước qua (2 lần), ôm lấy (2 lần). Như vậy, mỗi chữ cặp đôi chỉ có thể lập lại vài lần (sự lập lại quá nhiều chữ hay quá nhiều lần sẽ tạo nên sự dư thừa nhịp điệu, làm hỏng bài thơ). Đó là chưa kể sự lập lại 1 chữ, được tính như là điệp âm, cùng với sự lập lại nguyên âm (lũ, cũ; thông, không), và phụ âm đầu. Trong một bài thơ Tân hình thức Việt, sự lập lại 1 chữ hay 2 chữ, đặt kế nhau, sẽ tạo nên những nhịp gấp. Sự vắt dòng tạo nên những nhịp ngoặt.

Như vậy, trong kỹ thuật lập lại chúng ta sẽ tái định nghĩa như sau, ”lập lại những chữ cặp đôi (bằng trắc) phân phối vừa đủ trong bài thơ” để tạo nhịp điệu. Trong một số bài thơ Tân hình thức Việt có nhịp điệu mạnh, thường là lập lại những đơn vị âm thanh (bằng trắc), 2 chữ, hoặc tối đa 3 chữ, luân phiên thay đổi lẫn nhau. Tài năng của nhà thơ là điều tiết kỹ thuật lập lại, để làm sao cho nhịp điệu không dư thừa, hay lỏng lẻo. Và có lẽ, chúng ta cần nhắc lại, kỹ thuật lập lại của thơ Tân hình thức Việt, chính là sự phản hồilập lại, hay là những yếu tố trật tự trong hệ thống hỗn mang là bài thơ, của “Hiệu ứng cánh bướm.”

 

Những bài thơ tiêu biểu

Khế Iêm
TẾT Ở NEW YORK

Năm cũ không bước qua
năm mới vì năm mới
vốn thông thương với năm
cũ trong lúc lũ tết
và lũ tuyết ập xuống
mái nhà ôm lấy nhau
không chịu tan ra chẳng
khác nào năm cũ nằm
ôm lấy năm mới nhì
nhằng không thể bước qua
nhau mãi cho đến lúc
giật mình thức giấc bởi
tiếng động của cái lạnh
làm se da thay cho
tiếng pháo nhắc tới tết.

20/2/2015

 

Hạnh Ngộ
TÂM BIẾN ĐỔI

Hồi hôm có một chuyện 
buồn muốn đi chết buổi
sáng nghĩ đến chiện sầu
bi đó lại muốn vào rừng 

sâu không đối diện với
nó thôi ráng đi gội cái
đầu ráng đi pha ấm
trà uống một ngụm vào

bụng ây da trà quá
ngon sao có thể đi
chết trong rừng sâu một
mình giữa buổi sáng hôm

nay thảnh thơi muốn bước
tới thảnh thơi mới biết tâm
mình biến đổi không ngừng
nghỉ buồn vui như thác

nước cũng nhờ ngụm trà
sen của ba mua bữa 
trước có bỏ chút tình
thân thiết ... phải không ba?

11/9/2014

 

Vương Ngọc Minh
BIỂN CẠN CỢT

tôi hỏi con chim bói cá
mày có thấy tao ở đây
hôm qua nó đáp hôm qua
chả có đám mây nào ở

đây hết mẹ rượt cái cọc
nhọn tôi nói hừm có lẽ
nào mày quên rồi ư nó
đáp suýt nữa tôi té nhào

lộn cổ từ cái cọc nhọn
đấy tôi hỏi lại gằn từng
chữ mày có thấy tao ở
đây hôm qua con chim bói

cá ra vẻ nghĩ ngợi nó
đáp hôm qua anh có muốn
như vậy đâu anh mơ thì
có mẹ rượt cái cọc nhọn

tôi nói có lẽ nào mày
quên rồi ư nó đáp có
một thằng điên cắm cái cọc
nhọn kêu tôi đứng trên đó

suýt nữa tôi té nhào lộn
cổ tôi đưa mắt nhìn con
chim bói cá hỏi gằn từng
chữ hôm qua mày có thấy

tao ở đây ra vẻ nghĩ
ngợi con chim bói cá đáp
hôm qua có cái gì đáng
để nhớ lại chứ suýt nữa

tôi té nhào lộn cổ từ
cái cọc nhọn đấy tôi đảo
mắt nhìn quanh mẹ rượt
cái cọc nhọn con chim bói

cá cứ chực đổ nhào tôi
nói mày chưa bao giờ chú
ý đến điều gì cả cuộc
đời có bao giờ hết chuyện

chứ tốt hơn mày trả lời
tao là mày có thấy tao
ở đây nghĩa là trên đời
này hôm qua con chim bói

cá hết còn ra vẻ nghĩ
ngợi nó lưỡng lự đáp tôi
đã nhìn lên đầu thấy mây
nhiều vô kể có phải hôm

qua anh là mây? suýt nữa
tôi té nhào lộn cổ đấy!

 

Hường Thanh
TƯỞNG HÌNH

Này cái bàn chẳng biết nói
gì im lìm quá một không
gian cái bàn sao chẳng im
đi những ước lệ là cái

bàn chẳng biết nói gì ngoài
sự hình thành là cái bàn
có những cuốn sách chưa từng
là cuốn sách để tồn tại

trên cái bàn tại sao tôi
không cảm nhận được gì cả
nhưng những ìm lìm trong cái
bàn dưới cái bàn trên cái

bàn góc này góc kia vẫn
chẵng biết nói gì ngoài những
cuốn sách không phải cuốn sách
để trên bàn vuông buồn bã.

10.2014

 

Đinh Thị Như Thúy
MÙA LAU TRẮNG

thật thì chẳng có gì
liên quan (chắc hẳn vậy
rồi) giữa những bông cỏ
lau cứ quẫy ngời ngợi

trong nắng sớm sáng nay
với cái bệnh viện không
dưng đầy ắp các bà
già trầu đầy ắp các

mùi dầu (cả dầu xanh
con ó dầu nhị thiên
đường cả dầu tràm) cả
bàn chân đau tưởng sơ

sịa như không việc gì
bỗng chốc lại hóa ra
nghiêm trọng này chân ta
đã phung phí mi ghê

gớm bởi suốt ngày suốt
tháng suốt năm đã bao
nhiêu dịch chuyển bao nhiêu
công việc bao nhiêu lang

thang bao nhiêu rã rời
đau mỏi giờ thì thôi
chẳng thể bước một bước
cho trọn vẹn một hứa

hẹn bình thường huống hồ
hứa hẹn với những bông
lau (trắng lộng lẫy) cứ
luôn quẫy ngời ngợi bất

kể nắng sớm nắng trưa
nắng chiều hay trong đêm
tối cứ luôn quẫy ngời
ngợi khắp khắp bãi hoang

ở ngoại ô thành phố

20.11.2014

 

Thạch Tốt
BÀI THƠ CHO THIẾU LẬP

Chiếc xe đạp mười ngàn một ngày
Mướn ở khách sạn một cô gái
Nói đi mô về cứ bỏ trước
Cửa á! nhớ trời mưa trời mưa

Chiếc xe đạp thiếu lập ơi có
Còn đi xe đạp qua cầu đập
Đá nhớ ra rồi đừng cười nhé
Chiếc xe bỏ lại trên mui xe

Đò Phương à Phương Belgium
Giờ mi ra răng mụ nhớ lại
Thật dễ sợ bốn giờ sáng hả
Cọc cạch cọc cạch thiếu lập nhớ

Không Phương đã vô nha trang (Phương
Này Phương khác) ngồi giặt áo bên
Bờ sông ờ nhớ chứ bạn thân
Mà (gone crazy by little to love)

Thôi Lập ơi có nhiều thuốc trị
Ho ho khan ho đàm ho lâu
Ngày ăn ngủ không được gầy yếu
Mệt mỏi ho về đêm ho suyễn

Ho dây dưa không dứt nhớ nhé
Uống phế tạng bửu la vạn linh
(có bán ở các tiệm thuốc bắc)

Nhớ mang khẩu trang nha thiếu lập.

29.11.2014

 

Hồ Đăng Thanh Ngọc
TRONG MƯA XUÂN

trong làn mưa xuân vòm long não
kể câu chuyện một ngàn lẻ một
về chiếc ô đi qua chiếc áo
mưa đi qua về chiếc ô đi

qua cùng cái mũ và cái mũ
đi qua cùng áo mưa và cái
mũ áo mưa chiếc ô đi qua
và cả cô gái để đầu trần

đi dưới mưa mái tóc ướt như
một bản hòa tấu puppet on a
string của Poul Mauriat
trong làn mưa xuân những li ti

giọt nước đang vô vàn chuyện kể
về những lời tỏ tình đã chảy
thành sông hôm qua đổ vào để
sáng nay đổ vào biển khơi thành

những đợt sóng triều dâng hôn khẽ
khàng lên những dấu chân chim trên
bờ cát vắng trong làn mưa xuân
trong những câu chuyện tình như có

lửa như chúng đang nở hoa

 

Xuân Thủy
ĐỌC ...

đọc đọc cái gì đó
từ cái này đến cái
khác từ tin này đến
tin khác từ dòng này
đến dòng khác từ hình
này đến hình khác đọc
đọc để thu mình nhỏ
lại đọc thầm thì đọc
bằng mắt đọc đọc thấy
chúng ta hay không thấy
chúng ta đọc cứ đọc
đọc đi đọc lại để
rồi tự làm ta biến
mất vì đọc đọc để
thấy ta bất lực rồi
mệt quá nằm lăn nằm
lóc đọc trong mê mê
sảng sảng đọc đọc đọc
thơ tân hình thức để
thấy ta có thể đọc
cái đang đọc ... không phải
đọc cái ta đang nghe
đang phải nghe đọc đọc
và đọc đọc ...

17/3/2015

 

Hoàng Huy Hùng
TÍC TẮC

1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 ...
20 ... 30 ... 40
50 ... 60 tíc 

tắc tíc tắc tíc tắc
đồng hồ đếm từng lời 
đã thành cũ rích chiếc 
đồng hồ treo tường vẫn

đang mải chạy theo thời 
gian thời gian vô hình 
không thể để lộ ra 
bộ mặt thật qua vô

số chiếc mặt nạ tíc 
tắc tíc tắc tíc tắc 
chiếc đồng hồ thật thà 
đếm tìm thời gian đang

chơi trò trốn tìm nhịp 
nhàng nhịp nhàng đến buồn 
buồn buồn ngủ ngày nối 
ngày P nhìn lên chiếc

đồng hồ treo tường tiếng 
tíc tắc tíc tắc quen 
thuộc như là lời nhắc 
với P những việc P

phải làm trong một ngày 
nối ngày P nhìn vào 
bức tường ngôi nhà có 
những dấu chấm li ti

li ti lẫn vết ố 
rất khó lau đi từng 
ngày P nhìn lại quá 
khứ một thời tuổi trẻ

P là hố bẫy là 
vết ố là ác mộng 
khủng khiếp rất khó quên 
rất khó quên đi trở

đi trở lại tíc tắc 
tíc tắc tiếng đồng hồ 
chạy như lời an ủi
như lời trấn an P

đang cầu nguyện  P đang 
trấn an thời gian một 
chốn yên bình P như 
chiếc đồng hồ chạy P

thật thà.
                         
8/2/2015

 

Biển Bắc
T / RỪNG NGƯỜI

Cô còn nhớ lần đầu
khi bước xuống đường đời
đã hỏi cô như vậy trong
buổi sáng nay khi cô

Bước xuống đường trời lả
hơi sương tình cảnh khi
đó cũng y hệt bây
giờ một rừng người từng

Người như những làn cây
ẩn hiện lờ mờ như
số phận của từng người
giữa rừng người mà dấu

Vết lần đầu là những
viên sỏi không nuôi sống
được một thời còn lần
sau là những mẩu vụn

Bánh khiến lạc lối cả
một đời rồi cô còn
nhớ lần đầu khi bước
xuống đường đời cô đã

Hỏi số phận mong mỏi
những điều gì ở nơi
cô mà số phận chỉ
vòng vo hỏi ngược lại

Rằng cô mong mỏi những
điều gì nơi số phận
mình khi bước xuống đường
đời lại hỏi cô như

Vậy trong buổi sáng nay
khi cô bước xuống đường
đời bước vào rừng người
bước đi với từng người

(cuối 4, không 14)