Elizabeth Alexander
DEADWOOD DICK / THẰNG CU CHẾT TIỆT
Ltt dịch
Nguyễn Tiến Văn dẫn giải



Ph bình
Elizabeth Alexander

DEADWOOD DICK

Come on, and slant your eyes again, OBuffalo Bill.
                              -- Carl Sandburg

Colored cowboy named Nat Love,
They called him Deadwood Dick.
A black thatch of snakes for hair,
Close-mouthed. Bullet-hipped.

One knee bent like his rifle butt,
Just so. Rope. Saddle. Fringe.
Knock this white boy off my shoulder.
Stone-Jawed, cheekboned man.

Mama, there are black cowboys.
A fistful of black crotch.
Deadwood Dick: Dont fuck with me.
Black cowboy. Leather hat

THẰNG CU CHẾT TIỆT

Thi m, v cứ nhy mắt nữa đi, ny Buffalo Bill
                              -- Carl Sandburg

G cao bồi da mu tn Nat Love,
Họ gọi hắn l Thằng Cu Chết Tiệt.
Tc rạ đen tựa rắn,
Miệng nn khe. Hng đầu đạn.

Gối khng như bng sng,
Vậy đ. No thừng. Yn. Viền.
Đấm vỡ mặt thằng trắng chộn rộn ny đi.
Hm xiết chặt, g m cao.

M ơi, cao bồi đen nhiều qu.
Đũng quần chng nổi u.
Thằng cu chết tiệt: Đừng chơi tao.
Cao bồi đen. Nn da.

Ltt dịch

Tựa đề vừa l danh xưng vừa vừa c thể dịch l Thằng Cu Chết Tiệt. Mở đầu l cu trch của Carl Sandburg, nhắc tới Buffalo Bill. Buffalo Bill l biệt danh của William F. Cody (1846-1917), một cao bồi Viễn Ty Mỹ. Cuộc đời của ng vừa như thần tin vừa như bịa đặt, can đảm v ti giỏi trong đời sống hoang d, vừa l một kịch sĩ đng vai người hng viễn Ty. ng nhận được danh xưng Buffalo Bill khi săn b lm thức ăn cho ton xy dựng đường sắt ở Kansas Pacific Railroad, trong 7 thng săn được 4280 con b.

Khi nhắc đến Baffalo Bill, nh thơ carl Sandburg như nhắc nhở chng ta rằng, một người anh hng của một dn tộc ny, c thể l kẻ th của một dn tộc khc. B rừng l nguồn sống của dn tộc da đỏ, khi tn st b rừng chẳng khc no cướp đi đời sống của họ. Cứ nhy nữa đi, Buffalo Bill, ti đ biết r ng l ai rồi m. G cao bồi da mu tn Nat Love. Love cũng c nghĩa l si ngy. Mi tc gợi hnh tượng của dn da đen, vừa diễn tả sự khinh miệt, vừa qui dị, vừa nguy hiểm. Mồm nn khe, lm người đọc lin hệ tới sự p chế, người da đen khng được quyền c tiếng ni. Mng như đầu đạn, thể hiện sự thấp km, chưa trưởng thnh, cả về thể xc lẫn tinh thần, lc no cũng sẵn sng bạo động, ni bằng đầu đạn. Tới đoạn sau, người đọc cn r thm g ny c đầu gối khng như bị dị tật, suy dinh dưỡng, thuộc vo loại dn cng khổ, nhưng thch lm cao bồi, ăn mặc như cao bồi viễn ty. G thiếu nin ny (by giờ mới r l da đen) gip một c b da trắng đnh gục một g con trai da trắng đang tn tỉnh m c khng thch. C b da trắng khng r mặt, chỉ nghe được m thanh, Đấm vỡ mặt thằng trắng chộn rộn ny đi., M ơi, cao bồi đen nhiều qu, gip người đọc đon ra được cu chuyện. G da trắng được diễn tả c ci cằm xiết chặt, g m cao của đn ng, thi độ giận dữ của một người thuộc tầng lớp cao hơn, vẽ ra bức tranh tương phản đen trắng. C b mới đầu cảm tnh với g cao bồi đen, nhưng sau đ pht hoảng v thấy qu nhiều cao bồi đen, đầy ham muốn tnh dục, qua cch ăn mặc. Trnh vỏ dưa lại gặp vỏ dừa, c b sợ g cao bồi Nat love ny sẽ bước qu giới hạn, nn cảnh co: Thằng cu chết tiệt: đừng chơi tao. Dont fuck with me l một thnh ngữ tiếng lng, c thể dịch l đừng giỡn mặt, nhưng dịch đng theo nghĩa Đừng chơi tao mang được cả nghĩa đen lẫn nghĩa bng.

Khi nhn ra cu chuyện của bi thơ, chng ta mới biết rằng những hnh ảnh miu tả bọn trẻ da đen l do cch nhn của c b da trắng. C b da trắng khng được định danh, ẩn mặt, chỉ nghe được vi cu ni, l thnh kiến, coi rẻ người da đen đ nằm su trong k ức mỗi con người da trắng. Sự kỳ thị chủng tộc v vậy chẳng bao giờ hết, nếu khng thay đổi cch nhn, cch ứng xử với người da đen. C b da trắng d rằng được sự gip đỡ của cậu b da đen những vẫn đnh gi thấp đm trẻ da đen. Bi thơ chủ vo cch miu tả (description), sống động v c đọng. Đy l cch rất kh p dụng trong thơ Việt. m thanh kh, cọc, ăn khớp với nội dung. Gi trị bi thơ khng những lột tả c tnh của một người m cn mang được tnh phổ qut cho cả một sắc dn.

Nguyễn Tiến Văn dẫn giải

Ghi ch

Elizabeth Alexander, sinh năm 1962. Tập thơ đầu tin, The Venus Hottentot, in năm 1990. B theo học tại đại học Yale v Boston, với nh thơ Derek Walcott. Dạy tại đại học Chicago từ năm 1991. Bi thơ Deadwood Dick viết theo thể quatrain. Đy l thể loại thơ gồm đoạn thơ 4 dng, vần hay khng vần, thể luật hay tự do.


Home


Warning: fclose(): supplied argument is not a valid stream resource in /homepages/26/d166475671/htdocs/THO/old/MainIndex/iFileIndex.php on line 28